Page 52 - hpp_9y_ebook58_08_07_001
P. 52
52 ปฏิรูปสุขภาพ ปฏิรูปประชาธิปไตย :
นโยบายสาธารณะ การมีส่วนร่วมกับประชาธิปไตยแบบร่วมไตร่ตรอง
แม้ว่าพระสูตรจะไม่ได้กล่าวถึงหลักประชาธิปไตยอย่างที่เรารู้จักกันในสังคม
สมัยใหม่ แต่ข้อความในพระสูตรก็แสดงให้เห็นว่า “สิทธิในการรวมตัวกัน” (Right
to assembly) และการชุมนุมเรียกร้องก็เป็นช่องทางหนึ่งที่จะท�าให้เกิดการ
เปลี่ยนแปลงในการปกครองได้
รูปแบบการปกครองของแคว้นต่างๆ ในอินเดียก็อาจคล้ายกับการปกครอง
ของนครรัฐต่างๆ ในกรีก คือมีระบบการปกครองที่แตกต่างหลากหลาย บ้างก็
ปกครองแบบราชอาณาจักรมีพระเจ้าแผ่นดินปกครอง เช่น แคว้นมคธที่มีพระ
เจ้าพิมพิสารปกครอง บ้างก็มีกลุ่ม “เจ้า” สกุลต่างๆ ร่วมกันปกครอง บ้างก็
ปกครองกันโดย “ไม่มีพระเจ้าแผ่นดิน กล่าวคือ ไม่มีใครมีสิทธิ์ขาด แต่จะต้อง
ประชุมปรึกษากันในหมู่ผู้ปกครองหลายๆ คน” (วีระ สมบูรณ์ 2532: 57-58)
เช่น แคว้นสักกะ แคว้นวัชชี และแคว้นมัลละ ซึ่งสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรม
พระยาวชิรญาณวโรรสทรงเรียกการปกครองแบบนี้ว่า “สามัคคีธรรม”
หลัก อปริหานิยธรรม 7 ประการเป็นหลักธรรมที่พระพุทธเจ้าบอกเล่าแก่
เจ้าลิจฉวีซึ่งปกครองแคว้นวัชชีว่าหากชาววัชชีปฏิบัติได้ก็ “พึงหวังความเจริญได้
แน่นอน ไม่พึงหวังความเสื่อมเลย” หลักอปริหานิยธรรมประการแรกคือ การ
หมั่นประชุมกันสม�่าเสมอและพร้อมเพรียงกันประชุมปรึกษาและกระท�ากิจต่างๆ
ที่ควรท�า วีระตั้งข้อสังเกตว่า การที่พระพุทธเจ้าทรงใช้ค�าว่า “ชาววัชชี” โดย
ตลอด ไม่ได้ระบุเพียงเจ้าลิจฉวี นี้ย่อมแสดงว่าระบบสามัคคีธรรมของแคว้นวัชชี
นั้นเป็นวิถีปฏิบัติของผู้คนที่มีส่วนร่วมในการปกครอง โดยที่เจ้าลิจฉวีคงจะเป็น
เสมือนอภิชน (Aristocrat) ที่มีอิทธิพลในด้านต่างๆ มากกว่าสามัญชน ในแง่นี้
เราอาจสรุปได้ว่า แคว้นวัชชีเป็นสาธารณรัฐที่มีการปกครองในลักษณะ
“ประชาธิปไตย” ในรูปแบบหนึ่ง
ธรรมเกี่ยวกับการปกครองที่พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดง ทั้งอัคคัญญสูตร ที่
แสดงถึงประวัติศาสตร์สังคมการเมืองและก�าเนิดรัฐ จักกวัตติสูตร ที่แสดงวัตร
