Page 55 - hpp_9y_ebook58_08_07_001
P. 55
ปฏิรูปสุขภาพ ปฏิรูปประชาธิปไตย :
นโยบายสาธารณะ การมีส่วนร่วมกับประชาธิปไตยแบบร่วมไตร่ตรอง 55
งานศึกษาการก่อก�าเนิดของ “ปริมณฑลสาธารณะ” ของฮาเบอร์มาสนี้เป็น
ความพยายามที่จะท�าความเข้าใจการใช้เหตุผลของสาธารณะ หรือ Public use
of reason ซึ่งฮาเบอร์มาสถือว่าเป็นจุดก�าเนิดของระบอบประชาธิปไตยในยุโรป
เพราะการเกิดขึ้นของพื้นที่สาธารณะได้เปิดโอกาสให้สามัญชนน�าเอาปัญหา
ทางการเมืองมาอภิปรายถกแถลงกันและหาทางออกที่เป็นที่ยอมรับร่วมกัน
แทนที่จะยอมรับอ�านาจของชนชั้นปกครองอย่างเชื่องๆ อันน�าไปสู่การเปลี่ยนแปลง
ครั้งส�าคัญในประวัติศาสตร์ยุโรป อย่างไรก็ตาม ฮาเบอร์มาสเห็นว่าในปลายคริสต์
ศตวรรษที่ 19 วิกฤตเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นทั่วโลกได้ท�าให้รัฐขยายบทบาทเข้า
แทรกแซงเศรษฐกิจ และขยายกลไกระบบราชการเข้าครอบคลุมทุกมิติของชีวิต
ทางสังคมของพลเมือง จนท�าให้พื้นที่สาธารณะหดหายและขาดความเป็นอิสระ
กระแสความสนใจในแนวคิดเรื่องประชาสังคมในช่วงสิบกว่าปีที่ผ่านมาเกิด
จากการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองในยุโรปตะวันออก ยุโรปตะวันออกในยุค
สงครามเย็นนั้นมีระบอบการเมืองที่รวมศูนย์แบบเผด็จการ ระบอบดังกล่าวถูก
ท้าทายโดยการรวมตัวกันของพลเมืองเป็นกลุ่มขนาดเล็ก ที่เคลื่อนไหวต่อสู้เพื่อ
ฟื้นฟูชีวิตและสิทธิทางการเมืองของตน กลุ่มเล็กๆ เหล่านี้ ซึ่งกระจัดกระจาย
และด�ารงอยู่อย่างอิสระ ได้ก่อตัวขึ้นกลายเป็นเครือข่ายที่มีความเชื่อมโยงกันจน
กลายเป็นภาคประชาสังคมที่เข้มแข็ง กระบวนการเคลื่อนไหวในภาคประชา
สังคมดังกล่าวมีบทบาทส�าคัญในการปลดปล่อยยุโรปตะวันออกและเปลี่ยนแปลง
ไปสู่ระบอบที่เป็นประชาธิปไตยมากขึ้น ส่วนในโลกเสรีนิยมนั้น การเกิดขึ้นของ
องค์กรประชาสังคมต่างๆ ได้ท�าให้บทบาทขององค์กรนอกภาครัฐเด่นชัดขึ้นอย่าง
ต่อเนื่อง แนวคิดประชาสังคมนี้ปฏิเสธการผูกขาดความชอบธรรมของระบอบ
ประชาธิปไตยแบบตัวแทน โดยเน้นให้ประชาชนหรือพลเมืองมีการรวมตัวกัน
(Civic assembly) เพื่อมีบทบาททางการเมืองโดยตรง ไม่ใช่เฉพาะในช่วงลง
คะแนนเสียงเลือกตั้งเท่านั้น
