Page 56 - hpp_9y_ebook58_08_07_001
P. 56
56 ปฏิรูปสุขภาพ ปฏิรูปประชาธิปไตย :
นโยบายสาธารณะ การมีส่วนร่วมกับประชาธิปไตยแบบร่วมไตร่ตรอง
ฮาเบอร์มาสเชื่อว่าพื้นที่อิสระสาธารณะที่ผู้คนมารวมตัวกัน พูดคุยท�าความ
เข้าใจและถกเถียงเพื่อหาข้อยุติต่างๆ นี้เป็นรากฐานของการเมืองที่ดีงาม (Haber-
mas 1990) ที่วางอยู่บนรากฐานที่เชื่อในศักยภาพในการใช้เหตุใช้ผลของมนุษย์
การรู้จักใช้เหตุใช้ผลของมนุษย์นี้เกิดขึ้นจาก “ปฏิบัติการสื่อสาร” (Communi-
cative action) อันเป็นกระบวนการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและการถกแถลง
ที่สามารถท้าทายข้ออ้างและความชอบธรรมที่ด�ารงอยู่อย่างไม่เคยถูกตั้งค�าถาม
ได้ อย่างไรก็ตามการสื่อสารดังกล่าวจะเกิดขึ้นได้อย่างสมบูรณ์ (Ideal speech
act) จะต้องมีเงื่อนไขส�าคัญคือการปลอดพ้นจากการถูกบังคับขู่เข็ญด้วยก�าลัง
อ�านาจ ความประสงค์ร่วมกันในการแสวงหาความเข้าใจระหว่างกัน และพลัง
ของการสร้างข้อถกเถียงที่ดี (Habermas 1975) แม้จะมีข้อโต้แย้งว่าภาวะ
อุดมคติของทางการสื่อสารนั้นจะไม่มีอยู่จริง แต่การสื่อสารก็ไม่จ�าเป็นต้อง
สมบูรณ์แบบ แนวคิดเรื่อง communicative action ของฮาเบอร์มาสได้ท�าให้
เห็นถึงความเป็นไปได้ที่มนุษย์จะสื่อสารกันด้วยความเคารพในเหตุผลที่แตกต่าง
เพราะหากชีวิตทางการเมืองเริ่มต้นจากการไม่เชื่อว่ามนุษย์มีศักยภาพที่จะใช้
เหตุผลและมีวิจารณญาณแล้ว ระบอบประชาธิปไตยก็เป็นแค่ความฝันลมๆ แล้งๆ
ที่ไม่มีทางเกิดขึ้นได้จริง
ปฏิบัติการสื่อสารจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อภาคส่วนที่เกี่ยวข้องมีเจตนาที่จะ
แลกเปลี่ยนกันด้วยสื่อสาร แทนที่จะแลกเปลี่ยนกันด้วย “ตัวกลางอื่น” ในข้อ
เสนอนี้ของฮาเบอร์มาส เขามองโลกและชีวิตสาธารณะออกเป็นสองส่วนได้แก่
“ระบบ” (System) คือ ระบบรัฐและตลาด กับ “ชีวิต” (Lifeworld) คือโลก
ของการใช้ชีวิตสาธารณะร่วมกัน ซึ่งแต่ละส่วนมี “ตัวกลาง” (Media) ที่ใช้ใน
การแลกเปลี่ยนเพื่อบรรลุผลลัพธ์ทางสังคมแตกต่างกัน ตัวกลางของระบบ (Sys-
tem media) ได้แก่ อ�านาจและเงิน ซึ่งใช้ในการแลกเปลี่ยนเพื่อบรรลุข้อตกลง
ระหว่างผู้ที่เกี่ยวข้องในทางการเมืองและเศรษฐกิจ ส่วน Lifeworld media หรือ
