Page 46 - hpp_9y_ebook58_08_07_001

46 ปฏิรูปสุขภาพ ปฏิรูปประชาธิปไตย :
นโยบายสาธารณะ การมีส่วนร่วมกับประชาธิปไตยแบบร่วมไตร่ตรอง

3.1 จารีตประชาธิปไตยในตะวันตก
รูปแบบการปกครองที่เรียกกันว่าประชาธิปไตยนั้น อาจกล่าวได้ว่ามีต้นแบบ

มาจากการปกครองของนคร-รัฐเอเธนส์ ในกรีก ค�าว่าประชาธิปไตยในภาษา
อังกฤษ (Democracy) ก็มีรากศัพท์มาจากค�าว่า δημοκρατια ซึ่งรวมเอา
ค�าว่า emos (δήμος, หมายถึงประชาชน) กับค�าว่า krátos (κράτος, ซึ่ง

หมายถึง “อ�านาจ”) ระบบประชาธิปไตยแบบเอเธนส์ (Athenian democracy)
นี้มีรูปแบบที่ซับซ้อน มีการจัดสรรบทบาทอ�านาจหน้าที่ในการปกครองอย่าง

ระบบ และที่ส�าคัญคือ เป็นระบบที่เรียกว่า “ประชาธิปไตยโดยตรง” (Direct
democracy) คือประชาชนเข้าร่วมในการตัดสินใจทางการเมืองในการประชุม
สมัชชา (The Assembly) ด้วยตนเองโดยไม่มีการเลือกตัวแทน (Raaflaub

2001)
อย่างไรก็ตาม ประชาธิปไตยโดยตรงนี้ก็มิได้หมายความว่าประชากรทุก

คนในกรุงเอเธนส์และเขตการปกครองที่เรียกว่า เอติกคา (Attica) ซึ่งมีประชากร
อยู่ราว 250,000-300,000 คนจะมีส่วนร่วมทั้งหมด โดยความเป็นจริงแล้ว ผู้มี
สิทธิเข้าร่วมในสมัชชาคือพลเมืองตามกฎหมายของเอเธนส์นั้นเป็นเพียงส่วนน้อย

(ราว 30,000 คนเท่านั้น) ประชากรส่วนใหญ่ประกอบด้วยคนต่างด้าว (Resident
foreigner หรือที่เรียกว่า medics) และประชากรทาสจ�านวนมาก นอกจากนั้น

ผู้หญิง เด็ก และผู้ที่ยังไม่ผ่านการเป็นทหาร (ซึ่งหมายความรวมถึงผู้พิการ) ล้วน
แต่เป็นผู้ไม่มีสิทธิ ส่วนผู้ชายนั้นจะต้องบรรลุนิติภาวะ และผ่านการฝึกทหารแล้ว
จึงจะมีสิทธิเข้าร่วมในสมัชชาเพื่อก�าหนดนโยบายและการบริหารงานของนครรัฐได้

สิ่งที่น่าทึ่งของประชาธิปไตยในนครรัฐเอเธนส์ก็คือการที่พลเมืองเอเธนส์
จ�านวนมากเข้าร่วมในการประชุมสมัชชา ซึ่งท�าหน้าที่เป็นทั้งฝ่ายบริหาร เช่น

ออกกฤษฎีกา การให้สิทธิพลเมืองแก่คนต่างด้าว รวมทั้งการประกาศสงคราม
การแต่งตั้งผู้บริหารนครรัฐ ฝ่ายนิติบัญญัติ เช่น การออกกฎหมายต่างๆ และฝ่าย