Page 43 - hpp_9y_ebook58_08_07_001

ปฏิรูปสุขภาพ ปฏิรูปประชาธิปไตย :
นโยบายสาธารณะ การมีส่วนร่วมกับประชาธิปไตยแบบร่วมไตร่ตรอง 43

ศ. นพ.ประเวศ วะสี ซึ่งมีบทบาทส�าคัญในการปฏิรูปการเมืองครั้งนั้น ได้
เสนอแนวคิดส�าคัญที่จะผลักดันให้เกิดการปฏิรูปได้ คือ แนวคิด “สามเหลี่ยม

เขยื้อนภูเขา” โดยได้อธิบายความหมายไว้ว่า “พลังอ�านาจในสังคมมี 3 อย่างคือ
พลังอ�านาจรัฐ พลังอ�านาจทุน และพลังอ�านาจทางสังคม พลังอ�านาจทั้ง 3 ต้อง
ได้ดุลเป็นสังคมสมานุภาพ จึงจะเกิดความเป็นธรรม แต่ที่ผ่านมาพลังอ�านาจทาง

สังคมมีน้อยมาก เมื่อเทียบกับพลังอ�านาจรัฐและพลังอ�านาจทุน สังคมจึงเสียดุล
อย่างรุนแรงและไม่ยั่งยืน” (whitethunder lucio 2555)

แนวคิดเดียวกันนี้ได้ถูกน�ามาใช้ในการปฏิรูประบบสุขภาพ ซึ่งมีการประสาน
พลังการขับเคลื่อนด้วยการสร้างองค์ความรู้ควบคู่ไปกับการสร้างเครือข่ายทาง
สังคม และการผลักดันในเชิงนโยบายเพื่อให้เกิดการตรากฎหมายใหม่ คือ พระ

ราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ กระบวนการดังกล่าวมาประสบความส�าเร็จหลังการ
รัฐประหารในปี พ.ศ. 2549 และมีการจัดตั้งคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติขึ้น

ซึ่งมีแนวคิดส�าคัญคือ การสร้างกระบวนการนโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วม
ให้เกิดขึ้นได้อย่างแท้จริง ผ่านเครื่องมือส�าคัญได้แก่ การประเมินผลกระทบต่อ
สุขภาพของนโยบาย แผนงานหรือโครงการขนาดใหญ่ของภาครัฐและเอกชน

(Health impact assessment) และการจัด “สมัชชาสุขภาพ” ซึ่งมีทั้งสมัชชา
ระดับชาติ สมัชชาระดับพื้นที่ และสมัชชาเฉพาะประเด็น ทั้งนี้ มติจากสมัชชา

สุขภาพ หากได้รับการรับรองจากคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติก็สามารถน�า
เสนอต่อคณะรัฐมนตรีให้เห็นชอบและสั่งการให้หน่วยงานต่างๆ ด�าเนินการต่อได้
กล่าวได้ว่า “สมัชชาสุขภาพ” คือรูปธรรมที่ชัดเจนที่สุดของการสร้าง

กระบวนการก�าหนดนโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วม โดยการน�าแนวคิด
“สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา” มาใช้ในทางปฏิบัติ โดยประกอบด้วยสามยุทธศาสตร์

หลัก คือ การสร้างองค์ความรู้ การขับเคลื่อนภาคสังคม และการมีส่วนร่วม
ทางการเมือง การประเมินการจัดสมัชชาสุขภาพในปี พ.ศ. 2545 ซึ่งเป็นช่วง