Page 140 - hpp_9y_ebook58_08_07_001
P. 140
140 ปฏิรูปสุขภาพ ปฏิรูปประชาธิปไตย :
นโยบายสาธารณะ การมีส่วนร่วมกับประชาธิปไตยแบบร่วมไตร่ตรอง
คุ้นเคย อย่างไรก็ตาม หากปราศจากกฎ กติกา หรือมารยาทในการสนทนาแลก
เปลี่ยนเพื่อแสวงหาข้อตกลงร่วมกันแล้ว การบรรลุซึ่งเจตนาร่วมกันของ
สาธารณะก็เป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้ ซึ่งโดยพื้นฐานแล้ว ประชาธิปไตยแบบร่วม
ไตร่ตรองนี้มีรากฐานมาจากการส่งเสริมให้เกิด “การใช้เหตุผลของสาธารณะ”
หรือ Public use of reason โดยการสร้างพื้นที่ที่เปิดโอกาสให้ผู้คนน�าเอาปัญหา
ทางการเมืองมาอภิปรายถกแถลงกันและหาทางออกที่เป็นที่ยอมรับร่วมกันผ่าน
เวทีการรวมตัวกันของพลเมือง (Civic assembly)
เจอร์เกน ฮาเบอร์มาส (Jurgen Habermas) นักปรัชญาการเมืองคนส�าคัญ
ที่ได้วางรากฐานทางทฤษฎีเกี่ยวกับการใช้เหตุผลในพื้นที่สาธารณะได้เสนอ
แนวคิดที่ว่า การมีพื้นที่อิสระที่ผู้คนมารวมตัวกัน พูดคุยท�าความเข้าใจและถก
เถียงเพื่อหาข้อยุติต่างๆ นี้เป็นรากฐานที่แท้จริงของระบอบประชาธิปไตย
(Habermas 1990) เพราะประชาธิปไตยเป็นระบบที่วางอยู่บนพื้นฐานที่เชื่อใน
การใช้เหตุใช้ผลของมนุษย์ และการใช้เหตุใช้ผลร่วมกันนั้นจะเกิดขึ้นได้จาก
“ปฏิบัติการสื่อสาร” (Communicative action) อันเป็นกระบวนการแลก
เปลี่ยนสนทนาที่พลเมืองสามารถน�าเสนอความคิดอ่าน ใช้เหตุผลและหลักฐาน
ต่างๆ โน้มน้าวกัน รวมทั้งสามารถท้าทายข้ออ้างและความชอบธรรมที่เคยด�ารง
อยู่อย่างไม่เคยถูกตั้งค�าถามได้ พลังของการสื่อสารจึงเป็นพลังแห่งเหตุผลที่มนุษย์
สามารถใช้ในการเปลี่ยนแปลงโลกร่วมกันได้
อย่างไรก็ตาม การสื่อสารดังกล่าวจะเกิดขึ้นได้อย่างสมบูรณ์ (Ideal
speech act) จะต้องไม่ถูกคุกคามขู่เข็ญด้วยก�าลังอ�านาจ ที่ส�าคัญ ผู้ที่ท�าการ
สื่อสารกันจะต้องมีความประสงค์ร่วมกันในการแสวงหาความเข้าใจระหว่างกัน
และต้องมีความสามารถในการสร้างข้อถกเถียงที่ดีด้วย (Habermas 1975)
เงื่อนไขเหล่านี้จะเป็นหลักประกันว่าการสื่อสารนั้นเป็นไปตามอุดมคติแห่งความ
เป็นประชาธิปไตยหรือไม่ ซึ่งมีข้อโต้แย้งว่าภาวะอุดมคติของการสื่อสารที่ว่านี้
