Page 43 - art-HIA-22.indd
P. 43
การประชุมวิชาการ HIA เรื่อง ผลกระทบของกระบวนก�รประเมินผลกระทบท�งสุขภ�พ ครั้งที่ 1
วันที่ 26-27 มกราคม พ.ศ.2558 ณ โรงแรมเอเชีย กรุงเทพมหานคร 43
ขั้นตอน initial step เพื่อการเตรียมพื้นที่และข้อมูล การกำาหนดแผนการดำาเนินงาน รวมถึงการจัดตั้งคณะ
ทำางาน/คณะกรรมการโดยให้ผู้นำาหรือตัวแทนชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมตั้งแต่ขั้นตอนแรกน่าจะเป็นแนวความคิดที่ถูกต้อง
เพราะเป็นการเพิ่มคุณค่าให้กับกระบวนการมีส่วนร่วมและลดความขัดแย้งที่อาจจะเกิดขึ้น
ขั้นตอนการติดตามและประเมินผล (M&E) เป็นขั้นตอนที่สำาคัญ แต่หากโครงการนั้นยังไม่เกิด บริษัท
ที่ปรึกษาฯ ควรเสนอมาตรการลดผลกระทบทางลบและส่งเสริมผลด้านบวกที่คาดว่าน่าจะทำาได้จริงที่ผ่านการรับฟัง
ความเห็นของประชาชนแล้วให้ปรากฏอยู่ในรายงานและประชาชนสามารถเข้าถึงได้และมีส่วนร่วมติดตามตรวจสอบ
ให้มีการปฏิบัติตามมาตรการเหล่านั้น
ในการ try out ผู้วิจัยพบว่าประชาชนทั่วไปแทบไม่รู้จัก HIA EIA เลย – หน่วยงานที่เกี่ยวข้องน่าจะ
พิจารณาทำาให้เรื่องนี้เข้าใจง่ายและสื่อถึงประชาชนในวงกว้าง เพราะความสำาเร็จของ EIA HIA น่าจะอยู่ที่การมี
ส่วนร่วมอย่างจริงจังและต่อเนื่องของประชาชน
แนวท�งก�รทำ� try out HIA สำ�หรับกิจก�รสถ�นประกอบก�รอุตส�หกรรมทั่วไป
1) ควรมีการตั้งคณะกรรมการ/คณะทำางาน โดยต้องมีผู้นำา/ตัวแทนชุมชนอยู่ในคณะกรรมการด้วย
2) การประเมินผลกระทบต่อสุขภาพนั้น ควรมีการศึกษาทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ และให้น้ำาหนัก
กับการศึกษาเชิงคุณภาพมากขึ้น เพราะจากการ tryout ทั้ง 2 โครงการ พบว่าผลที่ได้จากการศึกษาเชิงคุณภาพสามารถ
ตอบคำาถามหรืออธิบายในเชิงของข้อห่วงกังวลและข้อเสนอแนะต่อมาตรการต่างๆ ได้มากกว่าการศึกษาเชิงปริมาณ
3) โครงการขนาดเล็กที่คาดว่าจะส่งผลกระทบไม่รุนแรง เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูล ได้แก่ แนวคำาถาม
สำาหรับการประชุมกลุ่มย่อย และแบบสอบถาม ซึ่งควรเป็นการสัมภาษณ์รายบุคคลมากกว่าที่จะให้ผู้ตอบตอบเอง
4) ข้อคำาถามในแบบสอบถามนั้น ควรได้มาจากขั้นตอนของการทำา screening และ scoping และควร
แตกต่างกันในแต่ละโครงการ/กิจกรรม
5) การเลือกกลุ่มตัวอย่างเพื่อประเมินผลกระทบต่อสุขภาพนั้น ควรศึกษาในทุกหลังคาเรือนที่อยู่ใกล้กับ
พื้นที่ที่จะมีโครงการ/กิจกรรม และกระจายออกไปในรัศมีเท่าไหร่นั้น ต้องศึกษาการกระจายของสิ่งคุกคามชนิดนั้นๆ
ก่อน เช่น หากมีปัญหาเรื่องกลิ่นของแก๊สควรศึกษาว่าแก๊สนั้นสามารถแพร่กระจายในบรรยากาศได้ไกลกี่กิโลเมตรและ
มีจุดสัมผัสที่กิโลเมตรใด จึงทำาการเลือกจำานวนตัวอย่างตามสัดส่วนของการกระจายของแก๊สนั้นๆ
6) การจัดประชุมกลุ่มย่อยควรจัดกลุ่มเล็ก หากจำานวนกลุ่มตัวอย่างมากให้จัดหลายๆ ครั้ง
7) สถานที่และวันเวลาในการจัดประชุมควรให้ชุมชนเป็นผู้กำาหนด
ข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะ
1) ควรทำาแนวทางการทำา HIA in EIA เฉพาะประเภทโครงการ ดังเช่นที่ผู้วิจัยเสนอในตอนแรก และ
ดังที่กลุ่มสำารวจและผลิตปิโตรเลียมได้ดำาเนินการแล้ว ทางที่จะเป็นไปได้เร็วที่สุด คือ กลุ่มผู้ประกอบการ บริษัท
ที่ปรึกษาฯ สผ.ฯลฯ รวมตัวกันทำาร่าง แล้วเสนอผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งหมดช่วยกันพิจารณา
2) ขั้นตอนและวิธีการที่ผู้วิจัยเห็นว่าควรเพิ่มเข้าไปในกระบวนการทำา HIA ของ บริษัท consultant
คือ initial step, การเก็บข้อมูล/ความเห็น/ข้อห่วงกังวลของประชาชนด้วยวิธีเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณที่เหมาะสม
ด้วยข้อคำาถามที่เกี่ยวข้องเชื่อมโยง (relevant) กับโครงการและสิ่งคุกคามสุขภาพจากการก่อสร้างและดำาเนินการ
โครงการนั้น, M&E ที่เน้นการมีส่วนร่วมของประชาชน, process monitoring, outcome monitoring ทั้งสุขภาพ
และสิ่งแวดล้อม
3) หากมีรายละเอียดของข้อมูลที่มากหรือยาก ซึ่งจะต้องสื่อสาร/อธิบายให้ประชาชนทราบ อาจพิจารณา
ทำา technical hearing หาทางอธิบายให้ประชาชนเข้าใจ ซึ่งอาจต้องทำาหลายครั้ง
