Page 66 - hpp_9y_ebook58_08_07_001
P. 66
66 ปฏิรูปสุขภาพ ปฏิรูปประชาธิปไตย :
นโยบายสาธารณะ การมีส่วนร่วมกับประชาธิปไตยแบบร่วมไตร่ตรอง
ความเคลื่อนไหวในการปฏิรูประบบสุขภาพเกิดขึ้นจากการตะหนักถึงข้อ
จ�ากัดของกระบวนทัศน์ของระบบสุขภาพเดิมอย่างน้อย 2 ประการคือ (โกมาตร
จึงเสถียรทรัพย์ 2548)
(1) ข้อจ�ากัดของวิธีคิดเกี่ยวกับสุขภาพจากทัศนะทางการแพทย์ที่ถือว่า
สุขภาพดีคือการมีร่างกายที่ปราศจากโรคหรือภาวะผิดปกติทางชีววิทยา ทัศนะ
ดังกล่าวท�าให้เกิดระบบสุขภาพแบบตั้งรับที่เน้นการ “ซ่อมสุขภาพ” มากกว่า
“สร้างสุขภาพ” การปรับกระบวนทัศน์สู่การ “สร้างน�าซ่อม” และการขยาย
กรอบนิยามของสุขภาพให้เชื่อมโยงไปทั้งมิติทางกาย ใจ สังคม และปัญญา จึง
เป็นภารกิจส�าคัญ โดยมีเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ประการแรกของการปฏิรูป
ระบบสุขภาพคือ การขยายกรอบนิยามสุขภาพไปสู่การมี “สุขภาวะ”
(2) ข้อจ�ากัดของกลไกนโยบายที่เป็นทางการ (Official policy process)
ระบบนโยบายสุขภาพแบบเดิมนั้นผูกขาดบทบาทหน้าที่ในด้านการพัฒนา
นโยบายไว้แต่เฉพาะในองค์กรที่เป็นทางการ เช่น หน่วยราชการต่างๆ เท่านั้น
ประชาชนและภาคประชาสังคมไม่มีบทบาทและไม่สามารถเข้าร่วมก�าหนด
นโยบายต่างๆ ของภาครัฐได้ เป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ประการที่สองของการ
ปฏิรูประบบสุขภาพจึงมุ่งที่การสร้างกลไกการก�าหนดนโยบายที่ประชาชน
สามารถมีส่วนร่วมได้
การเกิดขึ้นของ “สมัชชาสุขภาพ” จึงท�าหน้าที่เป็นเวทีที่เปิดโอกาสให้ภาค
ส่วนต่างๆ ได้มาอภิปรายถกแถลงถึงปัญหาสังคมเพื่อการก�าหนดนโยบายสุขภาพ
(Deliberative function of health system governance) ในขณะเดียวกัน
ก็ท�าหน้าที่เป็นเวทีเพื่อการเรียนรู้กระบวนทัศน์ใหม่ร่วมกันของภาคส่วนต่างๆ
ผ่านประเด็นทางสังคม เศรษฐกิจ การเมืองที่เชื่อมโยงกับสุขภาพ เป็นการเปิด
พื้นที่เพื่อการมีส่วนร่วมโดยตรงของภาคประชาชนในการก�าหนดนโยบาย
สาธารณะ (Participatory Public Policy Process) อันเป็นรูปธรรมส�าคัญของ
