Page 33 - hpp_9y_ebook58_08_07_001
P. 33
ปฏิรูปสุขภาพ ปฏิรูปประชาธิปไตย :
นโยบายสาธารณะ การมีส่วนร่วมกับประชาธิปไตยแบบร่วมไตร่ตรอง 33
ที่ได้ตัดสินใจมาจากราชการส่วนกลางแล้ว แม้แต่ในยุคที่การสาธารณสุขมูลฐาน
เฟื่องฟู ทัศนะต่อการมีส่วนร่วมของประชาชนก็มีลักษณะที่เน้นการให้ความร่วม
มือของภาคประชาชนต่อกิจกรรมที่ทางราชการได้ก�าหนดไว้แล้วมากกว่าที่จะ
เน้นบทบาทของภาคประชาชนในกระบวนการตัดสินใจและกระบวนการก�าหนด
นโยบายเพื่อแก้ไขปัญหา (ทวีทอง หงษ์วิวัฒน์ และคณะ 2530)
กระบวนการปฏิรูประบบสุขภาพเกิดขึ้นจากการตระหนักถึงข้อจ�ากัดของ
กลไกนโยบายที่เป็นทางการ (Official policy process) ที่ผูกขาดบทบาทหน้าที่
ในด้านการพัฒนานโยบายไว้แต่เฉพาะในระบบราชการนี้ เป้าหมายเชิง
ยุทธศาสตร์ประการหนึ่งของการปฏิรูประบบสุขภาพจึงมุ่งที่การสร้างกลไกที่
ประชาชนสามารถมีส่วนร่วมในการก�าหนดนโยบายได้ “สมัชชาสุขภาพ” ถูก
ออกแบบให้ท�าหน้าที่เป็น “เวทีการอภิปรายถกแถลงเพื่อการอภิบาลระบบ
สุขภาพ” (Deliberative function of health system governance) ในขณะ
เดียวกันก็ท�าหน้าที่เป็นเวทีเพื่อการเรียนรู้สุขภาพในกระบวนทัศน์ใหม่ร่วมกัน
ของภาคส่วนต่างๆ ผ่านประเด็นทางสังคม เศรษฐกิจ การเมืองที่เชื่อมโยงกับ
สุขภาพ เป็นการเปิดพื้นที่เพื่อการมีส่วนร่วมโดยตรงของภาคประชาชนในการ
ก�าหนดนโยบายสาธารณะ (Participatory Public Policy Process) อันเป็นรูป
ธรรมส�าคัญของความพยายามที่จะก้าวพ้นข้อจ�ากัดของการเมืองแบบรัฐราชการ
และประชาธิปไตยแบบตัวแทน (Representative democracy) (โกมาตร
จึงเสถียรทรัพย์ 2548: 161-162)
ในส่วนที่ 2 นี้จะเป็นการทบทวนความเข้าใจเกี่ยวกับการพัฒนานโยบาย
สาธารณะและการเมืองของการมีส่วนร่วม โดยจะแบ่งออกเป็น 3 ส่วนคือ (1)
การทบทวนความเข้าใจเกี่ยวกับการพัฒนานโยบายสาธารณะ (2) การทบทวน
การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองของการมีส่วนร่วม และ (3) การทบทวนปรัชญา
แนวคิดเรื่องสมัชชากับประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วม เพื่อเป็นพื้นฐานส�าหรับ
