Page 29 - hpp_9y_ebook58_08_07_001
P. 29
ปฏิรูปสุขภาพ ปฏิรูปประชาธิปไตย :
นโยบายสาธารณะ การมีส่วนร่วมกับประชาธิปไตยแบบร่วมไตร่ตรอง 29
ทิศทางและนโยบายสาธารณะต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น การให้ประชาชนมีสิทธิในการ
เข้าชื่อร้องขอให้ถอดถอนนักการเมือง การเข้าชื่อเพื่อเสนอกฎหมาย รวมทั้งการ
ท�าประชามติ แทนที่จะปล่อยให้การเมืองเป็นเรื่องของ “ผู้แทน” ที่ผ่านการเลือก
ตั้งเท่านั้น
การปฏิรูประบบสุขภาพก็อยู่ในกระแสการเปลี่ยนแปลงเดียวกันนี้ ใน
กระบวนการสร้างการมีส่วนร่วมในการปฏิรูประบบสุขภาพ มีการเสนอแนวคิด
และรูปธรรมที่เด่นชัดของ “กระบวนการนโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วม”
ที่ภาคส่วนต่างๆ ในสังคม ทั้งรัฐ ภาคเอกชน และภาคสังคมสามารถร่วมกัน
ถกเถียง อภิปรายและก�าหนดแนวนโยบายสาธารณะร่วมกันคือ แนวคิดการจัดท�า
ธรรมนูญสุขภาพ การประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ (Health impact assessment
หรือ HIA) และแนวคิดเรื่องสมัชชาสุขภาพ
2. ปฏิรูปสุขภาพกับรูปธรรมของการมีส่วนร่วม
ในกระบวนการปฏิรูประบบสุขภาพนั้น การจัดท�าธรรมนูญสุขภาพถูกเสนอ
ขึ้นเพื่อเป็นเครื่องมือในการสร้างเจตนารมณ์ทางสังคมร่วมกัน โดยก�าหนด
ลักษณะอันพึงประสงค์ของระบบสุขภาพเพื่อเป็นข้อตกลงร่วมกันของภาคส่วน
ต่างๆ การจัดท�าธรรมนูญสุขภาพจึงเป็นกระบวนการที่ผู้คนที่มีความคิดเห็นและ
ประสบการณ์ที่แตกต่างกันมาพูดคุย อภิปรายแลกเปลี่ยนกันเพื่อให้ได้ความเห็น
ร่วมที่ทุกคนมีส่วนร่วมก�าหนด แม้ธรรมนูญสุขภาพจะไม่ได้มีผลบังคับในทาง
กฎหมาย แต่กระบวนการที่เปิดกว้างให้ทุกฝ่ายร่วมกันแลกเปลี่ยนความคิดเห็น
จนได้เป็นข้อตกลงร่วมกันก็ท�าให้ธรรมนูญสุขภาพเป็นเสมือน “วิสัยทัศน์ร่วม”
ที่ผู้เกี่ยวข้องมีความเป็นเจ้าของและมีความรู้สึกรับผิดชอบร่วมกัน (ภานุเบศร์
มหาเรือนสวรรค์ 2557) ในขณะที่การประเมินผลกระทบด้านสุขภาพของ
นโยบายหรือโครงการต่างๆ นั้นมีที่มาจากผลกระทบด้านลบที่เกิดจากแผนงาน
