Page 24 - hpp_9y_ebook58_08_07_001

24 ปฏิรูปสุขภาพ ปฏิรูปประชาธิปไตย :
นโยบายสาธารณะ การมีส่วนร่วมกับประชาธิปไตยแบบร่วมไตร่ตรอง

ถกแถลงและแสดงความคิดเห็นต่อระบบสุขภาพอย่างกว้างขวางนั้นเป็นรูปธรรม
ของการสร้างกระบวนการประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วม (Participatory

democracy) และการอภิปรายถกแถลง (Deliberation) เพื่อร่วมกันไตร่ตรอง
หาทางออกของปัญหา อันเป็นรากฐานส�าคัญของกระบวนการอภิบาลในระบอบ
ประชาธิปไตย

กล่าวได้ว่า ในช่วงกระแสสูงของการปฏิรูประหว่างทศวรรษ 2540 นั้น การ
ขับเคลื่อนของภาคประชาสังคมเพื่อการเปลี่ยนแปลงสังคมนั้นด�าเนินไปภายใต้

ความตึงแย้งทางการเมือง (Political tension) ที่เกิดจากแรงปะทะทางการเมือง
ระหว่าง (1) รัฐราชการ (Bureaucratic Polity) อันเป็นระบบดั้งเดิมที่ด�ารงมา
2
อย่างต่อเนื่องนับตั้งแต่การสถาปนารัฐไทยสมัยใหม่ขึ้น (2) ประชาธิปไตยแบบ
ตัวแทน (Representative democracy) หรือการเมืองแบบเลือกตั้งที่เกิดขึ้น
ในระยะต่อมา และ (3) การเมืองภาคพลเมือง ที่มุ่งผลักดันให้เกิดกระบวนการ

นโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วม (Participatory Process for Public Policy)
แรงปะทะทางการเมืองทั้งสามนี้น�าไปสู่ปฏิบัติการทางการเมืองและพลวัตของ
อ�านาจที่กลายเป็นบริบทส�าคัญของสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ จึงจ�าเป็นต้อง

ท�าความเข้าใจไว้เป็นเบื้องต้นเสียก่อน

1.1 รัฐราชการ (Bureaucratic Polity)
เฟรด ดับบลิว ริกส์ (Fred W. Riggs) อดีตอาจารย์ประจ�ามหาวิทยาลัยแห่ง
รัฐฮาวายได้บัญญัติค�าศัพท์ Bureaucratic polity ขึ้นในงานศึกษาระบบการเมือง

ไทยที่พิมพ์เผยแพร่ในปี พ.ศ. 2509 (Riggs 1966) ริกส์ใช้ค�านี้เพื่ออธิบาย
สถานการณ์ของระบบการเมืองไทยเป็นการเฉพาะ ซึ่งเขาเห็นว่าการเมืองการ

2 ค�าว่า Bureaucratic polity มีนักเขียนบางท่านแปลว่า อ�ามาตยาธิปไตย หรืออมาตยาธิปไตย.