Page 26 - hpp_9y_ebook58_08_07_001

26 ปฏิรูปสุขภาพ ปฏิรูปประชาธิปไตย :
นโยบายสาธารณะ การมีส่วนร่วมกับประชาธิปไตยแบบร่วมไตร่ตรอง

กับชุมชนในลักษณะของการน�านโยบายไปสั่งการให้เกิดการปฏิบัติ อรัญญา ศิริผล
และสุรสม กฤษณะจูฑะ เรียบเรียงผลงานการศึกษาของศุภชัย เจริญวงศ์ ที่

วิเคราะห์วาทกรรมการพัฒนาจากรัฐสู่หมู่บ้านว่าในกระบวนการพัฒนา
ข้าราชการจะใช้วิธีเลือกตีความ “การพัฒนา” เพื่อรับใช้ผู้บังคับบัญชาใกล้ตัว
มากกว่าที่จะด�าเนินโครงการให้ตอบสนองประโยชน์ของชุมชน การใช้วิธีคิดแบบ

ราชการเป็นศูนย์กลางโดยไม่ค�านึงถึงประโยชน์ของชุมชนนั้นด�ารงอยู่อย่างแน่น
หนาในกระบวนการพัฒนาชนบท แต่หากจะทุเลาเบาบางลงไปบ้างก็เป็นเพราะ

ปัจจัยส่วนบุคคล คือเมื่อข้าราชการเริ่มมีความผูกพันกับชุมชนหรือเป็นคนใน
ชุมชน การปฏิบัติงาน “การพัฒนา” จะค�านึงถึงประโยชน์ของชุมชนมากขึ้น รูป
แบบความสัมพันธ์ดังกล่าวมานี้แสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับชุมชนที่

ราชการเป็นผู้ก�าหนดและการพัฒนาก็ไม่ได้เป็นอะไรมากไปกว่าวาทกรรมความ
ทันสมัยที่ผลิตซ�้าความสัมพันธ์เชิงอ�านาจและระบบอุปถัมภ์ของรัฐราชการ (อรัญญา

ศิริผล และ สุรสม กฤษณะจูฑะ 2544)

1.2 ประชาธิปไตยแบบตัวแทน (Representative democracy)

โรเบิร์ต เอฟ ซิมเมอร์แมน (Robert F. Zimmerman) ตั้งข้อสังเกตว่าการ
ลุกฮือขึ้นขับไล่เผด็จการของขบวนการนิสิต นักศึกษา ประชาชนในเหตุการณ์

เดือนตุลาคม 2516 อาจเป็นสัญญาณแรกๆ ของการสิ้นสุดลงของการเมืองแบบ
รัฐราชการ (Zimmerman 1974) หลังการขับไล่และโค่นล้มเผด็จการทหารใน
ปี พ.ศ. 2516 การเลือกตั้งในปี พ.ศ. 2517 ส่งผลให้ ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช

ด�ารงต�าแหน่งนายกรัฐมนตรี และเป็นที่มาของนโยบายต่างๆ ที่ส่งผลอย่างกว้าง
ขวางต่อพัฒนาการทางการเมืองไทย ไม่ว่าจะเป็นนโยบายเรื่องเงินผัน การรักษา

พยาบาลฟรี และนโยบายด้านการศึกษา เป็นต้น นับเป็นยุคแรกที่นโยบายจาก
ฝ่ายการเมืองที่มาจากการเลือกตั้งมีผลอย่างกว้างขวางต่อการก�าหนดทิศทางการ