Page 173 - art-HIA-22.indd

¡ÒûÃЪØÁÇÔªÒ¡Òà HIA àÃ×èͧ ¼Å¡Ãзº¢Í§¡Ãкǹ¡ÒûÃÐàÁÔ¹¼Å¡Ãзº·Ò§ÊØ¢ÀÒ¾ ครั้งที่ 1
วันที่ 26-27 มกราคม พ.ศ.2558 ณ โรงแรมเอเชีย กรุงเทพมหานคร 173

ก�รศึกษ�ต้นแบบก�รประยุกต์ใช้ก�รประเมินผลกระทบ

ต่อสุขภ�พขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

The Best Practice of Health Impact Assessment (HIA)

Applying of Local Administrative Organi ation

4
ÇÒÊ¹Ò ÅعÊíÒâç , ปิยม�ภรณ์ ดวงมนตรี , ชนะจิตร ป�นอู , พนิต� เจริญสุข *
2
1
3
1,2,3,4 กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข นนทบุรี 11000
2
3
4
1 loonsamrong.blue@gmail.com, pai4003@hotmail.com, cnj_zan@hotmail.com, n_atom90@hotmail.com
บทคัดย่อ
การศึกษานี้ใช้ระเบียบวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาขั้นตอน วิธีการดำาเนินงานการประยุกต์ใช้
การประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ (Health Impact Assessment: HIA) และเพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการ
ดำาเนินงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในการดำาเนินงานแก้ไขและจัดการปัญหาด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม ภายใต้
พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ.2535 ผู้ให้ข้อมูลประกอบด้วย ผู้อำานวยการกองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม

และเจ้าหน้าที่ที่เป็นทีมทำางาน จาก อปท.4 แห่งได้แก่ 1)เทศบาลตำาบลเนินปอ จังหวัดพิจิตร 2)เทศบาลตำาบลวังกรด
จังหวัดพิจิตร 3)องค์การบริหารส่วนตำาบลดงเสือเหลือง จังหวัดพิจิตร และ 4)เทศบาลตำาบลสลกบาตร จังหวัด
กำาแพงเพชร เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก และสนทนากลุ่ม ผลการศึกษาพบว่า ขั้นตอนการ
ดำาเนินงานแบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ 1)ระยะเตรียมการ ซึ่งมีการจัดตั้งคณะกรรมการหรือคณะทำางาน พร้อมทั้งประสาน
หน่วยงานวิชาการเพื่อจัดหาข้อมูลและองค์ความรู้ที่เกี่ยวข้อง 2)ระยะดำาเนินการตามขั้นตอน HIA โดยสำารวจข้อมูล
สถานการณ์ในพื้นที่เพื่อระบุประเด็นปัญหาที่จะทำา จากนั้นมีการจัดเวทีรับฟังความเห็นจากผู้มีส่วนได้เสียอย่างน้อย

2 ครั้ง เพื่อกำาหนดเป้าหมายของการทำา HIA การรับฟังปัญหาผลกระทบด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมของทุกภาคส่วน
รวมทั้งการกำาหนดขอบเขตการศึกษาร่วมกัน ก่อนจะเก็บรวบรวมข้อมูลและประเมินผลกระทบ และนำาไปสู่ข้อเสนอ
มาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบที่ร่วมกัน และ 3)ระยะการนำาข้อเสนอไปใช้ โดยข้อมูลและข้อเสนอจาก
กระบวนการ HIA ไปใช้ใน 2 ลักษณะ คือ 1)นำาข้อเสนอมาตรการฯ ไปใช้ในการกำาหนดนโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพ
ในพื้นที่ และ 2)เป็นข้อมูลประกอบในการยกร่างข้อกำาหนดท้องถิ่นภายใต้พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ.2535

โดยมีกลไกสนับสนุนการดำาเนินงานคือ กลไกการทำางานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำาหมู่บ้าน (อสม.) เพื่อสำารวจ
ข้อมูลสถานการณ์ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ และปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำาเร็จของการดำาเนินงาน ได้แก่ นโยบาย
ของผู้บริหารหน่วยงานที่ให้ความสำาคัญต่อการคุ้มครองสุขภาพและส่งเสริมคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่ การมี
ทีมทำางานที่เข้มแข็งและใฝ่เรียนรู้ รวมทั้งการสนับสนุนจากหน่วยงานสาธารณสุขทั้งในส่วนกลางและระดับพื้นที่ ที่ให้
คำาปรึกษาอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม จากการศึกษาพบว่า อปท. ยังมีข้อจำากัดด้านการวิเคราะห์ข้อมูลจากแบบสอบถาม
การประมวลผลในทางสถิติ และการเขียนเอกสารวิชาการหรือการเขียนรายงานการประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ

ซึ่งควรได้รับการพัฒนาศักยภาพในด้านนี้ต่อไป

คำ�สำ�คัญ: การประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ, องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้นแบบ, รูปแบบการประเมินผลกระทบ
ต่อสุขภาพ