Page 16 - art-HIA-22.indd
P. 16
การประชุมวิชาการ HIA เรื่อง ผลกระทบของกระบวนก�รประเมินผลกระทบท�งสุขภ�พ ครั้งที่ 1
16 วันที่ 26-27 มกราคม พ.ศ.2558 ณ โรงแรมเอเชีย กรุงเทพมหานคร
คว�มสำ�คัญของ “ก�รประเมินผลกระทบท�งสุขภ�พ” กับก�รกำ�หนด “นโยบ�ยส�ธ�รณะ
HIA เป็นเครื่องมือที่ออกแบบมา เพื่อใช้กับนโยบายสาธารณะทุกประเภทและทุกระดับ เช่น การออกกฎหมาย
ในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง การจัดทำาแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาภาค การจัดทำาข้อตกลงการค้าเสรีกับต่างประเทศ การพัฒนา
ผังเมือง การอนุมัติโครงการทางเศรษฐกิจ สังคม การสื่อสารและการขนส่ง และการกำาหนดนโยบายหรือโครงการ
พัฒนาในระดับท้องถิ่น
เป้าหมายสูงสุดของ HIA คือ การมีนโยบายสาธารณะ รวมถึงโครงการหรือกิจกรรมที่ใส่ใจสุขภาพ
ของประชาชน
ที่ผ่านมารัฐบาลและกระทรวงสาธารณสุข เน้นการสร้างเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค เป็นการเน้นนโยบาย
“สร้างนำาซ่อม” แต่ในปัจจุบันรัฐบาลใช้งบประมาณไปจำานวนมาก ในการดูแลรักษาสุขภาพเมื่อเจ็บป่วย โดยเฉพาะ
โครงการ 30 บาทรักษาทุกโรค ถ้าต้องการเน้นการสร้างเสริมสุขภาพต้องหันมาพัฒนาความเข้มแข็งทางด้านนโยบาย
สาธารณะด้านสุขภาพ เพื่อลดปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคและสร้างภูมิคุ้มกันทางสุขภาพ ยิ่งมีความสำาคัญต่อนโยบาย
สาธารณะ โดยเป็นนโยบายที่กระทบต่อคนส่วนใหญ่หรือโดยรวม
ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 มาตรา 52 และมาตรา 56 ได้กำาหนดให้คนไทย
มีสิทธิในการเข้าไปมีส่วนร่วมในการกำาหนดนโยบายสาธารณะ กระบวนการมีส่วนร่วมของผู้ที่ได้รับผลกระทบ
จากโครงการจะต้องทราบว่านโยบายใด หรือโครงการใด มีผลกระทบทางด้านสุขภาพหรือไม่ จำาเป็นต้องมีการประเมิน
ผลกระทบด้านสุขภาพและด้านอื่นๆ จากคนในสังคมให้เข้ามามีส่วนร่วมในการประเมินนั้นด้วย เพื่อนำาไปสู่การสร้าง
“สุขภาวะ” ของคนในสังคมที่แท้จริง
กฎหม�ย แผนและมติที่เกี่ยวข้องกับ HIA และนโยบ�ยส�ธ�รณะ
1) พ.ร.บ.กำาหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ.2542 ให้อำานาจ
อปท.ในการดูแลความเป็นอยู่ของประชาชนในพื้นที่ให้อยู่ดีมีสุข เพื่อให้มีนโยบายสาธารณะที่ดี
2) กฎบัตรกรุงเทพเพื่อการส่งเสริมสุขภาพ (Bangkok Charter 2005) ที่ประชุมของประเทศต่างๆ ที่ได้
เข้าร่วมประชุมส่งเสริมสุขภาพโลก ครั้งที่ 6 ณ กรุงเทพมหานคร เมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ.2548 ได้มีมติร่วมกันว่า
การส่งเสริมสุขภาพเป็นบทบาทหน้าที่หลักของหน่วยงานภาครัฐทุกฝ่าย การกำาหนดนโยบายสาธารณะ แผนงานใดๆ
ต้องคำานึงในเรื่องสุขภาพด้วย โดยใช้ HIA เป็นเครื่องมือสนับสนุนการดำาเนินงานดังกล่าว
3) แผนพัฒนาสุขภาพ ฉบับที่ 10 ได้กำาหนดยุทธศาสตร์ ที่ 3 เกี่ยวกับการสร้างภูมิคุ้มกันและลดผล
กระทบจากภัยคุกคามต่างๆ ว่า สร้างกลไกและกระบวนการนโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อสุขภาพควบคู่ไปกับการประเมิน
ผลกระทบต่อสุขภาพ ต่อนโยบายและแผนงานอย่างพอเพียง โดยเฉพาะอย่างยิ่งนโยบายสำาคัญและโครงการขนาด
ใหญ่ที่อาจมีผลกระทบต่อสุขภาพต้องได้รับการประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ
4) มติคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อวันที่ 31 พ.ค.2548 ตามข้อเสนอของสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคม
แห่งชาติ (สป.) รับทราบข้อเสนอแนะการพัฒนา HIA ทั้งในเชิงหลักการ กระบวนการ และเชิงองค์กรและกลไก
การทำางาน และมอบหมายให้คณะกรรมาธิการด้านสาธารณสุข (กสธ.) ดำาเนินการต่อ
ง �นวิจัย HIA เพื่อก�รขับเคลื่อนนโยบ�ยส�ธ�รณะ
1) HIA กับก�รพัฒน�นโยบ�ยด้�นก�รพัฒน�เมืองและก�รขนส่ง
เช่น การประเมินผลกระทบทางสุขภาพจากอาคารสูงในเมืองเชียงใหม่ การศึกษาเพื่อประเมินผลกระทบ
ทางสุขภาพจากนโยบายการจัดการขยะมูลฝอย เทศบาลเมืองขอนแก่น การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ กรณีศึกษา
การพัฒนาเมืองและการขนส่งเมืองเชียงใหม่ การให้ความรู้และผลักดันนโยบายสาธารณะเมืองเชียงใหม่ การประเมิน
ผลกระทบต่อสุขภาพจากสวนสาธารณะ เทศบาลนครยะลา การประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ จากการจัดการสิ่งปฏิกูล
เทศบาลนครอุดรธานี เป็นต้น
