Page 14 - art-HIA-22.indd
P. 14
การประชุมวิชาการ HIA เรื่อง ผลกระทบของกระบวนก�รประเมินผลกระทบท�งสุขภ�พ ครั้งที่ 1
14 วันที่ 26-27 มกราคม พ.ศ.2558 ณ โรงแรมเอเชีย กรุงเทพมหานคร
ปัญห�ของก�รประเมินผลกระทบท�งสุขภ�พ
1) การขาดข้อมูลพื้นฐานทางสุขภาพที่เป็นต้นทุนเดิมในระบบสาธารณสุข
2) การประเมินผลกระทบทางสุขภาพใช้เวลานาน เพราะผลกระทบอาจใช้เวลานานกว่าจะเห็นสภาพที่แท้จริง
แต่ก็สามารถคาดการณ์สถานการณ์ได้
3) ทัศนคติของผู้วางแผนและผู้ตัดสินใจในโครงการพัฒนา ไม่ให้ความสำาคัญต่อเรื่องสุขภาพ
4) ความเชื่อมั่นต่อการประเมินผลกระทบในหมู่ประชาชนมีน้อย เพราะเกิดจากกระบวนการที่ไม่โปร่งใส
ทั้งมาจากทีมประเมินที่ไม่เป็นกลาง ผู้ว่าจ้างทีมประเมินเป็นผู้มีส่วนได้เสียในโครงการ เป็นต้น
5) ปฏิสัมพันธ์ของมลภาวะหรือสารเคมีที่มีผลต่อสุขภาพ ยากแก่การประเมินหรือระบุได้ชัด
6) ขาดความรู้ความเข้าใจ เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างขนาดของปัจจัยและผลตอบสนอง ที่อาจนำาไปสู่
ผลกระทบทางสุขภาพ
ข้อจำ�กัดและคว�มท้�ท�ยของก�รพัฒน�ระบบ HIA ในประเทศไทย
นางสาวสมพร เพ็งค่ำา ได้ชี้ให้เห็นถึงข้อจำากัดของการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ ว่ามีดังนี้
1. ประเทศไทยยังมีข้อจำากัดและช่องว่างในการจัดวางระบบที่เอื้อต่อการมีส่วนร่วมในการตัดสินเชิงนโยบาย
ทั้งการปฏิบัติตามกรอบสิทธิแห่งรัฐธรรมนูญ ธรรมาภิบาล และโครงสร้างอำานาจหน้าที่ของหน่วยงานที่รับผิดชอบ
2. ด้วยปัญหาของระบบ EIA ทำาให้การดำาเนินโครงการพัฒนาและนโยบายสาธารณะต่างๆ ที่ผ่านมา ส่งผล
กระทบเชิงลบต่อชุมชนท้องถิ่น และหลายครั้งเป็นชนวนเหตุแห่งความขัดแย้ง ระหว่าง ชุมชน กับรัฐ และผู้ประกอบ-
การ ดังนั้น ภาคประชาคมจึงต้องการที่จะใช้ HIA เป็นฐานการใช้อำานาจหรือเครื่องมือในการต่อสู้ปกป้องสิทธิ ต้องการ
ให้มีการกำาหนดรูปแบบและกลไก HIA ในลักษณะของการบังคับใช้ตามกฎหมายมากกว่าการเป็นกระบวนการเรียนรู้
ร่วมกัน
3. ความหวาดระแวงของภาครัฐ และเอกชนว่า HIA จะก่อให้เกิดเป็นระบบและกลไกที่ซ้ำาซ้อนกับอำานาจ
และบทบาทขององค์กรที่มีอยู่แล้ว และจะก่อให้เกิดภาระงานที่ซับซ้อนและยืดเยื้อขึ้น
4. ขาดแนวคิดและความเชื่อมั่นว่า การเรียนรู้ร่วมกันอย่างเป็นระบบโดยมีระเบียบวิธีและกระบวนการที่เอื้อ
ให้ทุกฝ่ายเข้ามาแลกเปลี่ยนวิธีคิดร่วมกัน จะสามารถนำาไปสู่กระบวนการนโยบายสาธารณะได้จริง
นอกจากนั้นนางสาวสมพร เพ็งค่ำา ยังได้วิเคราะห์ให้เห็นถึงความท้าทายของการพัฒนา HIA ในอนาคต
ไว้ดังนี้
1) การปรับทัศนคติเกี่ยวกับการทำา HIA
2) การใช้ HIA ตามเจตนารมณ์ ในฐานะกระบวนการเรียนรู้และเป็นเครื่องมือทางสังคม ไม่ใช่เครื่องมือ
ของกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง
3) การพัฒนาระบบข้อมูลรองรับการทำา HIA ที่ครอบคลุมปัจจัยกำาหนดสุขภาพ
4) การพัฒนาระเบียบวิธีการทำา HIA ทั้งการทำา Public Scoping, Public Review การใช้เครื่องมือ
ที่หลากหลาย การทำางานเป็นทีมร่วมกันของสหวิชาชีพ
5) การผูกโยงกับกระบวนการนโยบายสาธารณะเพื่อหนุนเสริมการตัดสินใจในเชิงนโยบาย
เป้�หม�ยก�รพัฒน�ระบบและกลไก HIA
การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ (HIA) มีเป้าหมายในการพัฒนาระบบและกลไก HIA ดังนี้
“HIA เป็นเครื่องมือหนุนเสริมการพัฒนาให้คนไทยและสังคมไทยมีสุขภาวะ”
