Page 17 - hpp_9y_ebook58_08_07_001
P. 17
ปฏิรูปสุขภาพ ปฏิรูปประชาธิปไตย :
นโยบายสาธารณะ การมีส่วนร่วมกับประชาธิปไตยแบบร่วมไตร่ตรอง 17
แปลงออกเป็นแนวคิดและรูปธรรมการปฏิบัติที่แตกต่างกันไปในแต่ละยุคสมัย
ไม่ว่าจะเป็นการขยายบริการสุขภาพออกสู่ชนบทที่ขาดแคลน การขับเคลื่อน
สังคมเพื่อการสร้างสุขภาพผ่านการรณรงค์ต่างๆ การต่อต้านทุจริตคอรัปชั่นใน
แวดวงสาธารณสุข รวมถึงการปฏิรูปในเชิงโครงสร้างของระบบสุขภาพจนมีผล
ให้เกิดองค์กรสุขภาพใหม่ๆ ที่มีระบบการอภิบาล (Governance) ที่แตกต่างไป
จากระบบราชการแบบเดิมๆ (ระชา ภุชชงค์, นภนาท อนุพงศ์พัฒน์, และ
โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์ 2556) ระบบสุขภาพจึงเป็นพื้นที่ทางสังคมการเมือง
ที่แนวคิดใหม่ๆ ถูกน�ามาแปลงเป็นปฏิบัติการเพื่อการเปลี่ยนแปลงสังคมอย่าง
ไม่หยุดนิ่ง
การเกิดขึ้นของส�านักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) เป็นอีก
นวัตกรรมหนึ่งที่ส�าคัญในกระบวนการปฏิรูประบบสุขภาพ ยุทธศาสตร์การ
ท�างานของส�านักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาตินั้น นอกเหนือจากการขยาย
กรอบแนวคิดเรื่องสุขภาพให้เชื่อมโยงกันทั้งมิติทางกาย ใจ สังคม และจิต
วิญญาณ (หรือปัญญา) โดยมุ่งการท�างานสุขภาพเชิงรุกที่เน้น “การสร้าง” ให้
สังคมสุขภาพดีมากกว่า “การซ่อม” คือการรักษาโรคเมื่อปัจเจกบุคคลเกิดการ
เจ็บป่วยแล้ว การด�าเนินงานของคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติยังเน้น “การมี
ส่วนร่วมของภาคประชาชน” ในความหมายที่แตกต่างออกไปจากเดิมที่ความ
หมายของการมีส่วนร่วมมุ่งให้ประชาชนให้ความร่วมมือกับนโยบาย แผนงาน
หรือกิจกรรมที่ภาครัฐก�าหนดขึ้น (โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์ 2548) แนวคิดใหม่
หันมาให้ความส�าคัญกับการมีส่วนร่วมในฐานะพลเมืองที่จะร่วมก�าหนดนโยบาย
สาธารณะและทิศทางการพัฒนาร่วมกัน โดยผ่านกลไกและกระบวนการต่างๆ ที่
ถูกออกแบบขึ้นมาใหม่ เช่น การจัดท�าธรรมนูญสุขภาพทั้งในระดับประเทศ
(ธรรมนูญสุขภาพว่าด้วยระบบสุขภาพแห่งชาติ) และในระดับชุมชน (ธรรมนูญ
สุขภาพเฉพาะพื้นที่) เพื่อให้ภาคส่วนต่างๆ มาก�าหนดข้อตกลงหรือกติการ่วมกัน
