Page 144 - art-HIA-22.indd
P. 144
¡ÒûÃЪØÁÇÔªÒ¡Òà HIA àÃ×èͧ ¼Å¡Ãзº¢Í§¡Ãкǹ¡ÒûÃÐàÁÔ¹¼Å¡Ãзº·Ò§ÊØ¢ÀÒ¾ ครั้งที่ 1
144 วันที่ 26-27 มกราคม พ.ศ.2558 ณ โรงแรมเอเชีย กรุงเทพมหานคร
ประเด็นสุขภ�พ ได้แก่ ภาวะสารตกค้างที่เกิดขึ้นในพื้นที่ การกำาจัดสารพิษที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ เช่น
ผื่นคันตามร่างกาย โรคผิวหนังต่างๆ ผลการตรวจเลือดพบปริมาณแคดเมียมเกินกว่ามาตรฐาน (เวทีจังหวัดตาก)
ฟันผุ การอ่อนแรงของกล้ามเนื้อ การต้องรับประทานยาเพื่อบรรเทาอาการ (เวทีจังหวัดพิจิตร) เป็นต้น
ประเด็นสิ่งแวดล้อม ได้แก่ มลพิษ สารเคมีตกค้างและถูกปล่อยลงแหล่งน้ำา ฝุ่นละอองที่ปลิวในอากาศ
ติดตามที่อยู่อาศัย เสื้อผ้า และของใช้ (เวทีจังหวัดพิจิตร และตาก) เป็นต้น
ประเด็นด้�นคว�มเป็นอยู่ น้ำาดื่มน้ำาใช้ไม่สามารถใช้ได้ตามปกติ เปลี่ยนวิถีชีวิตของคนในชุมชน เช่น
ต้องซื้อน้ำาดื่มน้ำาใช้ และยังพบว่าโครงการมีการแย่งน้ำากับภาคการเกษตร
ประเด็นก�รประกอบอ�ชีพ ได้แก่ พื้นที่การเกษตรไม่สามารถปลูกข้าวได้ (เวทีจังหวัดตาก) ผลผลิต
น้อยลง (เวทีจังหวัดพิจิตร) เป็นต้น
อุปสรรคและข้อจำ�กัดของก�รแก้ไขปัญห�ก�รพัฒน�ทรัพย�กรแร่ของประเทศไทยที่ผ่�นม�
จากการศึกษาของสำานักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เกี่ยวกับอุปสรรคและ
ข้อจำากัดของการแก้ไขปัญหาการพัฒนาทรัพยากรแร่ของประเทศไทยที่ผ่านมา พอสรุปได้ดังนี้
1. ข�ดก�รศึกษ�ว�งแผนก�รจัดก�รพื้นที่ศักยภ�พแร่ และพื้นที่ที่เกิดก�รปนเปื้อนตลอดจนข�ด
ก�รจัดเก็บข้อมูลอย่�งเป็นระบบ
(1) ไม่มีก�รกำ�หนดเขตก�รใช้ประโยชน์พื้นที่ต�มศักยภ�พของพื้นที่ เนื่องจากแต่ละพื้นที่มีคุณสมบัติ
ทางธรณีวิทยาแตกต่างกัน เช่น บางพื้นที่มีความอุดมสมบูรณ์ไปด้วยทรัพยากรแร่ แต่ไม่มีการกำาหนดเขตการใช้ประโยชน์
พื้นที่ให้ชัดเจน แต่นำาไปใช้ในด้านอื่นๆ เช่น การทำาเกษตรกรรมในพื้นที่ที่มีสารตะกั่ว การตั้งถิ่นฐานในพื้นที่ที่เป็นเหมือง
แร่ดีบุกเดิม เป็นต้น หรือบางพื้นที่ไม่เหมาะสมที่จะเป็นพื้นที่เพื่อการทำาเหมืองแร่ เช่น พื้นที่ลุ่มน้ำาชั้น 1 เอ ซึ่งควร
ห้ามการทำาเหมืองแร่ เป็นต้น
(2) ไม่ส�ม�รถระบุแหล่งกำ�เนิดมลพิษกรณีที่เกิดก�รปนเปื้อนได้อย่�งชัดเจน ที่ผ่านมาส่วนใหญ่เมื่อ
เกิดปัญหาขึ้น ไม่สามารถระบุสาเหตุของปัญหา หรือที่มาของแหล่งกำาเนิดมลพิษได้อย่างชัดเจน รวมทั้งวิธีการสำารวจ
และจัดเก็บข้อมูล ขาดการยอมรับร่วมกันระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ผู้ประกอบการ และชุมชน โดยมากมักสรุปว่า
เกิดจากหลายสาเหตุร่วมกันทั้งจากธรรมชาติเองและจากกิจกรรมการทำาเหมืองแร่ ทำาให้การแก้ไขและฟื้นฟูพื้นที่ไม่ได้
แก้ที่สาเหตุที่แท้จริง ในบางกรณีอาจจะมีการศึกษาถึงแหล่งที่มาของมลพิษบ้าง แต่กระบวนการศึกษาหรือผลที่ได้จาก
การศึกษา มักถูกนำามาใช้จำากัดเฉพาะภายในองค์กรที่ทำาการศึกษาเท่านั้น มิได้มีการเปิดเผยสู่สาธารณะ เพื่อให้มีการ
แลกเปลี่ยนทัศนะหรือระดมความคิดเห็นจากนักวิจัยอื่นๆ
(3) ข�ดก�รจัดเก็บข้อมูลอย่�งเป็นระบบและไม่ต่อเนื่อง จากข้อมูลบทเรียนกรณีศึกษาของประเทศไทย
พบว่า เมื่อเกิดปัญหาขึ้นในพื้นที่ ถึงแม้ว่าจะมีการจัดเก็บข้อมูลอยู่บ้าง แต่เป็นการจัดเก็บข้อมูลที่ใช้ในวงจำากัด และ
ไม่สามารถนำามาใช้เพื่อให้คำาตอบกับการศึกษาวิจัยในเชิงนโยบายได้ นอกจากนี้ ในการดำาเนินงานที่ผ่านมา การรวบรวม
ข้อมูลในพื้นที่ยังขาดการจัดเก็บข้อมูลอย่างเป็นระบบ ขาดความต่อเนื่องในการจัดเก็บข้อมูล ไม่มีการเปิดเผยข้อมูล
สู่สาธารณะอย่างโปร่งใส รวมทั้งไม่ครอบคลุมในทุกมิติ ทั้งข้อมูลด้านพฤติกรรมทางสังคมของประชาชน ด้านเศรษฐกิจ
และการเปลี่ยนแปลงด้านสิ่งแวดล้อม แม้จะมีการเข้าไปศึกษาในพื้นที่จำานวนมากทั้งในลักษณะงานวิจัย หรืองาน
วิทยานิพนธ์ของนักศึกษา แต่ผลการศึกษาเหล่านั้นจะอยู่กระจัดกระจายตามแหล่งต่างๆ โดยมิได้มีการเก็บรวบรวมไว้
อย่างเป็นระบบ และมิได้มีการนำามาใช้ประกอบร่วมกันเพื่อให้สามารถเข้าใจถึงปัญหาที่เกิดขึ้นในเชิงสหวิทยาการ
2. ข้อจำ�กัดด้�นเครื่องมือและกลไกในก�รบริห�รจัดก�ร
(1) ก�รดำ�เนินง�นของหน่วยง�นต่�งๆ ข�ดก�รว�งแผนและเครื่องมือในก�รบริห�รจัดก�รอย่�ง
ºÙóҡÒà จากการศึกษา พบว่า เมื่อเกิดปัญหาขึ้นในพื้นที่ หน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องจะดำาเนินการแก้ไขปัญหา
