Page 164 - 60-03-117 TH2560
P. 164
3.4 ควำมเปรำะบำงของคนจน 10% ที่มีฐานะความเป็นอยู่ดีที่สุด มีโอกาสเข้าศึกษาในระดับ
เดียวกันนี้ถึง 70% เรื่องมาตรฐานและคุณภาพของการศึกษา
เพราะความยากจนสามารถน�าไปสู่สภาพที่ด้อยกว่า ที่ได้รับนั้นคงไม่ต้องพูดถึงว่าจะแตกต่างกันเพียงใด
ในทุกมิติของชีวิต ไม่ว่าจะเป็นเศรษฐกิจ การศึกษา ในเรื่องสุขภาพ คนจนมีสิทธิที่จะได้รับบริการรักษา
สิ่งแวดล้อม สุขภาพ หรือแม้แต่ในด้านความยุติธรรม คนจน พยาบาลที่รัฐจัดให้ เช่นเดียวกับคนที่ไม่จน แต่ก็มีความ
จึงมีความเสี่ยงมากกว่าที่จะได้ประสบกับสิ่งที่ไม่ดีเหล่านั้น เหลื่อมล�้าอย่างมาก กล่าวคือ ค่าใช้จ่ายต่อคนต่อปีส�าหรับ
ตรงนี้ควรท�าความเข้าใจให้ดีก่อนว่า สิ่งที่เป็นปัญหาจริงๆ บริการรักษาพยาบาลที่รัฐจัดให้กลุ่มคนรายได้น้อย (เกษตรกร
อาจไม่ใช่เรื่องที่ว่าคนจนไม่มีสิทธิเข้าถึงบริการต่างๆ ในสังคม ผู้ใช้แรงงาน) ในระบบประกันสุขภาพแห่งชาติ (บัตรทอง)
สมัยใหม่นั้นพลเมืองทุกคน ไม่เลือกว่าจะมีฐานะยากจนหรือ และประกันสังคม ต�่ากว่าที่จ่ายให้ข้าราชการและพนักงาน
มั่งคั่ง ก็ มีสิทธิ ไม่ต่างกันในการเข้าถึงบริการพื้นฐานที่จ�าเป็น รัฐวิสาหกิจซึ่งเป็นกลุ่มที่มีรายได้ดีกว่า ประมาณ 4 เท่า
ส�าหรับชีวิต โดยเฉพาะในส่วนที่รัฐจัดให้ แต่ปัญหาส�าหรับ น่าสังเกตว่า ช่องว่างระหว่างค่าใช้จ่ายที่รัฐจัดให้ส�าหรับ
คนจนอยู่ที่การเข้าถึงบริการเหล่านั้นใน ปริมาณและคุณภาพ คนสองกลุ่มนี้ขยายกว้างขึ้นเรื่อยๆ ตลอดเวลาประมาณ
ที่ด้อยกว่า และบ่อยครั้งก็ด้อยกว่ามากเสียจนไม่เพียงพอ 10 ปีที่ผ่านมา
ส�าหรับการด�ารงชีวิตที่มีคุณภาพอย่างที่ควรจะเป็น กล่าว ในเรื่องการเข้าถึงความยุติธรรมก็ไม่ได้ต่างกัน คนจน
อีกนัยหนึ่ง คนจนมีสิทธิ แต่ด้อยโอกาส เช่นนี้กระมังเราจึง มีสิทธิเข้าถึงความยุติธรรมภายใต้กฎหมาย เช่นเดียวกับ
พูดกันว่า “คนจนคือคนด้อยโอกาส” คนกลุ่มอื่น แต่โอกาสที่จะได้รับความยุติธรรมด้อยกว่ามาก
ขอให้ดูในเรื่องการศึกษาเป็นตัวอย่าง ในเรื่องนี้ เอกสารของคณะกรรมการปฏิรูป (คปร.) ที่เผยแพร่เมื่อ
สิทธิของคนจนก็คืออันเดียวกับสิทธิของคนไทยทุกคน พ.ศ. 2554 ชี้ให้เห็นว่ากว่า 90% ของผู้ต้องขังประมาณ
แต่ความจริงแล้ว คนจนส่วนใหญ่มีโอกาสได้รับการศึกษาใน 2.4 แสนคนในเวลานั้นเป็นคนจน ในจ�านวนนี้มีผู้ที่ถูกขัง
ปริมาณและคุณภาพที่แตกต่างจากที่คนรวยได้รับ ลูกหลาน ก่อนตัดสินคดีกว่า 50,000 คน เหตุเพราะไม่มีเงินประกันตน
คนจนมีสิทธิได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐาน (อนุบาล – มัธยม ในระหว่างการด�าเนินคดี และมีอีกมากที่ศาลตัดสินให้ต้อง
ปลาย) ที่รัฐจัดให้ฟรี เช่นเดียวกับลูกหลานคนรวย แต่จ�านวน เสียค่าปรับ แต่ไม่มีเงินจึงต้องถูกขังแทน ลักษณะเช่นนี้
เด็กจากครอบครัวยากจนและครอบครัวฐานะดีที่ได้รับ เหมือนเป็น “สองมาตรฐาน” ในระบบยุติธรรม ที่บางที
การศึกษาในระดับนี้ก็ต่างกันมาก เช่น รายงานการวิเคราะห์ มีผู้กล่าวเชิงเสียดสีว่า “คุกมีไว้ขังคนจน”
ความยากจนและความเหลื่อมล�้าในประเทศไทย ปี 2558 วิเคราะห์เช่นนี้แล้วจะเห็นว่าความเปราะบางของ
ชี้ให้เห็นว่า กลุ่มประชากร 10% ที่มีฐานะความเป็นอยู่ คนจนนั้นเชื่อมโยงอยู่กับความเหลื่อมล�้าทางสังคมซึ่งมี
ด้อยที่สุด มีโอกาสเข้าศึกษาในระดับมัธยมปลาย (รวม ปวช.) รากฝังแน่นอยู่ในโครงสร้างสังคมที่ไม่เป็นธรรม ดังกล่าวแล้ว
ซึ่งเป็นการศึกษาขั้นพื้นฐานเพียง 39% ขณะที่กลุ่มประชากร ข้างต้น
4. คนพิกำร
4.1 ควำมพิกำร ถ้าจะว่าตามความหมายที่องค์การอนามัยโลกให้ไว้
ตั้งแต่ปี 2544 ในเอกสาร การจ�าแนกนานาชาติว่าด้วย
เราอาจจะเคยพบเห็นคนพิการมามาก แต่ถ้าถามว่า การท�างานของร่างกาย ความพิการ และสุขภาพ (Interna-
อะไรคือ ความพิการ หลายคนอาจจะบอกได้ยาก หากจะ tional Classification of Functioning, Disability and
ท�าความเข้าใจว่าใครบ้างคือคนพิการ และความพิการท�าให้ Health -- เรียกย่อๆ ว่า ICF) ความพิการเป็นเรื่องที่ค่อนข้าง
คนเปราะบางอย่างไร เราควรจะท�าความเข้าใจให้ชัดว่า ซับซ้อน และมีหลายมิติที่เกี่ยวข้องกันอยู่ สิ่งส�าคัญที่จะชี้วัด
อย่างไรเรียกว่า “ความพิการ” ว่าพิการหรือไม่พิการอยู่ที่ กิจกรรม ซึ่งรวมการท�างานของ
เสริมพลังกลุ่มเปราะบาง สร้างสังคมที่ไม่ทอดทิ้งกัน 163
60-03-117 152-180 sukapap new30-3 i_coated.indd 163 3/30/17 9:55 PM
