Page 115 - art-HIA-22.indd

การประชุมวิชาการ HIA เรื่อง ผลกระทบของกระบวนก�รประเมินผลกระทบท�งสุขภ�พ ครั้งที่ 1
วันที่ 26-27 มกราคม พ.ศ.2558 ณ โรงแรมเอเชีย กรุงเทพมหานคร 115

ก�รกำ�หนดขอบเขตโดยชุมชนมีส่วนร่วม

ในก�รประเมินผลกระทบท�งสุขภ�พขณะดำ�เนินก�รโครงก�ร :

กรณีศึกษ�โรงแยกก๊�ซธรรมช�ติไทย-ม�เลเชีย

The Public Scoping of Concurrent Health Impact Assessment :
Case Study of Thai - Malaysia Gas Separation Plant Project

เมธี ศิริโชติ , สุภัทร ฮ�สุวรรณกิจ , แสงอรุณ อิสระม�ลัย , พงค์เทพ สุธีรวุฒิ 4
1
3
2
1,4 สถาบันการจัดการระบบสุขภาพ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์,
3 คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ อำาเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา,
2 โรงพยาบาลจะนะ อำาเภอจะนะ จังหวัดสงขลา
2
อีเมล์ : matee_87@hotmail.com, hasuwana@hotmail.com, isangarun@hotmail.com, pongthep.s@psu.ac.th
4
3
1
บทคัดย่อ

โครงการโรงแยกก๊าซธรรมชาติไทย-มาเลเซียเริ่มดำาเนินการผลิตในปี 2549 และมีการเพิ่มเติมทางเลือกของ
การขนส่งคอนเดนเสทหรือก๊าซโซลีนธรรมชาติ (NGL) ตั้งแต่ปี 2553 ต่อมาในปี 2555 บริษัททรานไทย-มาเลเซีย
มีการจัดทำารายงานการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ (HIA) โดยใช้แนวทางของสำานักนโยบายและแผนทรัพยากร
ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) เนื่องจากเป็นข้อกำาหนดในรายงานการประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม (EIA)
ผลจากการทบทวนรายงานการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ พบว่า การกำาหนดขอบเขตในการประเมินผลกระทบทาง
สุขภาพ ถูกกำาหนดโดยผู้เชี่ยวชาญของบริษัทที่ปรึกษาตามแนวทางการประเมินผลกระทบทางสุขภาพในรายงานการ
วิเคราะห์ผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมของสผ. มีการระบุปัจจัยกำาหนดสุขภาพ 6 ปัจจัย คือ สิ่งคุกคามทางสุขภาพ
ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ปัจจัยต่อการสัมผัส ลักษณะผลกระทบต่อสุขภาพ ผลกระทบต่อระบบบริการ
สุขภาพ และผลกระทบต่อสังคมและชีวิตความเป็นอยู่ จากนั้นนำาร่างการกำาหนดขอบเขตการศึกษาไปสัมภาษณ์เชิงลึก
จากภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ผู้นำาชุมชน เจ้าหน้าที่ด้านสาธารณสุข รวมทั้งผู้แทนหน่วยงานอนุญาตและกำากับดูแล
การดำาเนินกิจการโรงแยกก๊าซธรรมชาติไทย-มาเลเซีย เพื่อปรับปรุงขอบเขตในการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ ทั้งนี้
รูปแบบการกำาหนดขอบเขตยังคงเป็นไปตามหลักเกณฑ์ทั่วไปของการประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ
(EHIA) ของสผ.ไม่ได้เฉพาะเจาะจงสำาหรับโครงการที่กำาลังดำาเนินการ การศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนา
รูปแบบการกำาหนดขอบเขตโดยชุมชนมีส่วนร่วมในการประเมินผลกระทบทางสุขภาพประเภทขณะดำาเนินโครงการ

(Concurrent HIA) โดยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ผลการศึกษา พบว่า การกำาหนดขอบเขตโดยชุมชน
มีส่วนร่วมในการประเมินผลกระทบทางสุขภาพขณะดำาเนินโครงการ ควรมี 8 ขั้นตอน ดังนี้ 1)การศึกษาและทบทวน
รายงานการประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม (EIA) ก่อนเริ่มดำาเนินการ และรายงานเพิ่มเติมเมื่อมีการเปลี่ยนแปลง
การดำาเนินการ เพื่อศึกษาขอบเขตผลกระทบที่คาดว่าจะเกิดขึ้น 2)การศึกษาและทบทวนผลกระทบจากรายงานการ
ติดตามและการประเมินผลการดำาเนินงาน (M&E) เพื่อศึกษาผลกระทบที่เกิดขึ้นจริงและความสอดคล้องกับขอบเขต
ผลกระทบที่คาดไว้ในรายงาน EIA หรือนอกเหนือจากที่EIAกำาหนด 3)การศึกษาผลกระทบที่เกิดขึ้นจริงจากข้อมูล
ของชุมชน ซึ่งอาจจะไม่ปรากฏในรายงาน M&E 4)นำาข้อมูลทั้งสามขั้นตอน มาประกอบและประมวลเป็นขอบเขต
การประเมินผลกระทบร่างที่1 5)นำาขอบเขตร่างที่1 ไประดมความคิดเห็น จากผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง โดยการสนทนากลุ่ม
ซึ่งมีตัวแทนในกลุ่มเจ้าหน้าที่ของบริษัทที่ปรึกษา (EIA Inspector) กลุ่มเจ้าหน้าที่โรงแยกก๊าซธรรมชาติ ไทย-มาเลเซีย
กลุ่มประชาชนที่อาศัยอยู่ในชุมชนพื้นที่รอบๆโรงแยกก๊าซธรรมชาติ ไทย-มาเลเซีย หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง นักวิชาการ
และองค์กรสาธารณประโยชน์ 6)นำาข้อมูลมาปรับปรุงเป็นขอบเขตการประเมินผลกระทบร่างที่2 7)จัดเวทีรับฟังความ