Page 117 - art-HIA-22.indd
P. 117
การประชุมวิชาการ HIA เรื่อง ผลกระทบของกระบวนก�รประเมินผลกระทบท�งสุขภ�พ ครั้งที่ 1
วันที่ 26-27 มกราคม พ.ศ.2558 ณ โรงแรมเอเชีย กรุงเทพมหานคร 117
บทนำ� ประเมินผลกระทบทางสุขภาพ พบว่า การกำาหนด
พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550 ขอบเขตในการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ ถูกกำาหนด
ระบุไว้ว่า บุคคลมีสิทธิร้องขอให้มีการประเมินและมีสิทธิ โดยผู้เชี่ยวชาญของบริษัทที่ปรึกษา ซึ่งใช้เกณฑ์ตามสำานัก
ร่วมในกระบวนการประเมินผลกระทบด้านสุขภาพจาก นโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
นโยบายสาธารณะ และได้รับรู้ข้อมูล คำาชี้แจง เหตุผล (สผ.) ที่มีการระบุปัจจัยกำาหนดสุขภาพ 6 ปัจจัย
จากหน่วยงานของรัฐก่อนอนุญาตหรือการดำาเนินโครงการ คือ สิ่งคุกคามทางสุขภาพ ทรัพยากรธรรมชาติและ
หรือกิจกรรมที่อาจมีผลกระทบต่อสุขภาพจากนโยบาย สิ่งแวดล้อม ปัจจัยต่อการสัมผัส ลักษณะผลกระทบ
สาธารณะ โดยการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ ต่อสุขภาพ ผลกระทบต่อระบบบริการสุขภาพ และผล
[1]
จำาแนกตามเวลาของการดำาเนินการ แบ่งออกเป็น กระทบต่อสังคมและชีวิตความเป็นอยู่ จากนั้นนำาร่างการ
3 รูปแบบ ได้แก่ 1.ศึกษาแบบมอง ไปข้างหน้า กำาหนดขอบเขตการศึกษาไปสัมภาษณ์เชิงลึกขอความคิด
(Prospective HIA) เป็นการศึกษาไปข้างหน้า 2.ศึกษา เห็นจากภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ผู้นำาชุมชน เจ้าหน้าที่
แบบมองย้อนหลัง (Retrospective HIA) เป็นการศึกษา ด้านสาธารณสุข รวมทั้งผู้แทนหน่วยงานอนุญาตและ
ภายหลังโครงการได้ดำาเนินการแล้ว 3.ศึกษาแบบขณะ กำากับดูแลการดำาเนินกิจการโรงแยกก๊าซธรรมชาติไทย-
ดำาเนินการ (Concurrent HIA) เป็นการศึกษาไปพร้อมๆ มาเลเซีย เพื่อมาปรับปรุงขอบเขตเพื่อการประเมินผล
[2]
กับนโยบายหรือโครงการดำาเนินการไป ซึ่งทั้ง 3 รูป กระทบทางสุขภาพ ทั้งนี้รูปแบบการกำาหนดขอบเขต
[4]
แบบมีความแตกต่างกัน โดยเฉพาะขั้นตอนการกำาหนด ยังคงเป็นไปตามหลักเกณฑ์ทั่วไปของการประเมินผล
ขอบเขตทางสุขภาพซึ่งเป็นขั้นตอนที่มีความสำาคัญในการ กระทบทางสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ (EHIA) ของสผ.
ประเมินผลกระทางสุขภาพ ที่ผ่านมาการกำาหนดขอบเขต ไม่ได้มีความเฉพาะเจาะจงสำาหรับโครงการที่กำาลัง
จะใช้การกำาหนดขอบเขตแบบมองไปข้างหน้าเป็นรูปแบบ ดำาเนินการ การศึกษาในครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ได้
หลัก ในประเทศไทยการกำาหนดขอบเขตในโครงการต่างๆ รูปแบบการกำาหนดขอบเขตโดยชุมชนมีส่วนร่วมในการ
มักจะใช้หลักเกณฑ์ทั่วไปของการประเมินผลกระทบทาง ประเมินผลกระทบทางสุขภาพขณะดำาเนินโครงการ
สิ่งแวดล้อมและสุขภาพ (EHIA) ของสำานักนโยบายและ โดยใช้โครงการโรงแยกก๊าซธรรมชาติไทย-มาเลเซีย
แผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) ซึ่งพบ เป็นกรณีศึกษา
ว่าเหมาะกับการศึกษาแบบมองไปข้างหน้า หากต้องการ
ประยุกต์ใช้กับการศึกษาแบบขณะดำาเนินโครงการ จำาเป็น วิธีก�รศึกษ�
ต้องมีการพัฒนาเพิ่มเติมให้เหมาะสมมากขึ้น การศึกษา รูปแบบก�รวิจัย
นี้ใช้โครงการโรงแยกก๊าซธรรมชาติไทย-มาเลเซีย ของ เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม
บริษัท ทรานส์ ไทย-มาเลเซีย เป็นกรณีศึกษา ซึ่งมีการ เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม การจัด
ทำารายงาน EIA ตั้งแต่ปี 2543 และเริ่มดำาเนินการผลิต เวทีรับฟังความเห็น
ในปี 2549 ต่อมาในปี 2553 มีการเพิ่มเติมทางเลือก สถ�นที่ศึกษ�
ของการขนส่งคอนเดนเสทหรือก๊าซโซลีนธรรมชาติ ผู้วิจัยได้ทำาการศึกษาในพื้นที่ตำาบลตลิ่งชัน
(NGL) คือการขนส่งทางท่อและทางรถบรรทุก ทำาให้ ตำาบลสะกอม ในอำาเภอจะนะ และตำาบลสะกอม ใน
ในปี 2555 บริษัททรานไทย-มาเลเซียมีการจัดทำารายงาน อำาเภอเทพา จังหวัดสงขลา โดยผู้วิจัยมีการเลือกพื้นที่
การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ (HIA) เนื่องจาก ในการศึกษาแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive Sampling)
เป็นข้อกำาหนดในรายงานการประเมินผลกระทบทาง ซึ่งเป็นพื้นที่รอบๆโรงแยกก๊าซธรรมชาติไทย-มาเลเซีย
สิ่งแวดล้อม (EIA) จากการทบทวนรายงานการ ที่ได้รับผลกระทบจากโครงการ
[3]
