Page 156 - 60-03-117 TH2560
P. 156
แต่ไม่ว่าจะแตกต่างและหลากหลายเพียงใด ทุกคนในทุกกลุ่ม ยังมีปัญหาทางสุขภาพและปัญหาอื่นๆ มากกว่าในสังคมที่มี
ก็ควรจะมีโอกาส และสามารถเข้าถึงสิ่งจ�าเป็นพื้นฐานในการ ความเหลื่อมล�้าในระดับต�่าด้วย
ด�ารงชีวิต อย่างน้อยก็ในเรื่องอาหาร ที่อยู่อาศัยที่มั่นคง ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา แม้ว่าประเทศไทยจะ
ถูกสุขลักษณะ การรักษาพยาบาลในยามเจ็บป่วย ได้เรียนรู้ ประสบความส�าเร็จในการพัฒนาหลายด้าน แต่ก็ปฏิเสธ
เพื่อการมีชีวิตที่มีคุณภาพ มีส่วนร่วมอย่างเท่าเทียมในกิจการ ไม่ได้ว่า ส่วนแบ่งส�าคัญจากผลการพัฒนาที่ผ่านมาตกอยู่ใน
ของส่วนรวม และไม่ถูกเลือกปฏิบัติ ทั้งหมดนี้คือองค์ประกอบ มือของประชากรจ�านวนน้อยเพียงบางกลุ่ม ซึ่งเป็นผู้ที่
พื้นฐานของสิทธิมนุษยชน ที่สังคมในโลกปัจจุบันถือว่าเป็น ได้เปรียบมากกว่ากลุ่มอื่นๆ ในทุกด้าน รูปธรรมของความ
เป้าหมายของการพัฒนา ความเหลื่อมล�้าจะเห็นได้ทั้งในทางเศรษฐกิจ สังคม และ
แต่ที่แล้วมาจนถึงวันนี้ การพัฒนาภายใต้ระบบ สุขภาพ ความเหลื่อมล�้าเช่นนี้ได้ขยายตัวมากขึ้น จนบางครั้ง
ทุนนิยมที่ขับเคลื่อนด้วยกลไกตลาด บนฐานของการแข่งขัน น�าไปสู่ความขัดแย้งและความรุนแรง ดังที่ได้เกิดขึ้นและ
เสรีซึ่งเอื้อต่อกลุ่มที่แข็งแรงมากกว่า ท�าให้คนหลายกลุ่ม เป็นไปอยู่ในสังคมไทยปัจจุบัน
ในสังคมไม่สามารถก้าวตามกลุ่มอื่นๆ ได้ทันบนเส้นทางแห่ง ความขัดแย้งในสังคมไทยมักจะถูกมองว่าเป็นเรื่อง
การพัฒนา กลายเป็นกลุ่มที่ถูกทิ้งไว้เบื้องหลัง ไม่ว่าจะโดย ของการเมือง (ซึ่งก็มีส่วนถูกอยู่มาก) แต่นักวิเคราะห์หลาย
เจตนาหรือไม่ก็ตาม กลุ่มคนเหล่านี้คือผู้ที่อ่อนแอกว่า คนชี้ให้เห็นว่า ลึกลงไปกว่านั้น ความขัดแย้งในสังคมไทย
ไม่เฉพาะในด้านร่างกายและสุขภาพ แต่ในด้านความรู้ ปัจจุบันมีรากยึดอย่างแน่นหนาอยู่กับปัญหาความเหลื่อมล�้า
ความสามารถ ทุนทางเศรษฐกิจและทางสังคม สิทธิ โอกาส หรือความไม่เท่าเทียมกัน ของคนกลุ่มต่างๆ ท�าให้คนจ�านวน
อ�านาจ และศักดิ์ศรี การ “ถูกทิ้ง” จะด้วยเหตุที่ไม่สามารถ มากที่อ่อนแอกว่ารู้สึกว่าตนถูกเอาเปรียบ ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง
ก้าวตามกลุ่มอื่นได้ทันหรือเพราะไม่ได้รับความใส่ใจจาก และถูกทิ้งห่างออกไปเรื่อยๆ บนเส้นทางการพัฒนาที่ผูกติด
คนที่แข็งแรงกว่าก็ตาม ท�าให้กลุ่มคนเหล่านี้ตกอยู่ในสภาพ อยู่กับระบบทุนนิยมเสรี คนเหล่านี้ส่วนใหญ่มีชีวิตที่ด้อย
ที่ เปราะบาง เสี่ยงต่อความยากล�าบากและประสบกับสภาพ คุณภาพ ถูกเลือกปฏิบัติ และเข้าไม่ถึงบริการที่จ�าเป็นในการ
อันไม่พึงปรารถนาในการด�ารงชีวิตหลายด้าน ด�ารงชีวิตอย่างที่ควรจะได้รับ กลายเป็น “คนชายขอบ”
ความเปราะบางนั้นเชื่อมโยงอย่างแนบแน่นอยู่กับ และมีความเปราะบาง
ความเหลื่อมล�้า สังคมที่มีกลุ่มคนเปราะบางจ�านวนมากก็คือ การพัฒนาเช่นนี้ แม้จะทุ่มเททรัพยากรลงไปสักเพียงใด
สังคมที่มีความเหลื่อมล�้า ไม่ว่าจะเหลื่อมล�้าในด้านเศรษฐกิจ ก็ยากที่จะบรรลุผลส�าเร็จอย่างยั่งยืน การพัฒนาจะบรรลุ
หรือด้านอื่นใดก็ตาม ยิ่งมีความเหลื่อมล�้ามากเท่าไร โอกาส เป้าหมายที่ยั่งยืน ก็ต่อเมื่อไม่มีคนกลุ่มใดในสังคมถูกทิ้งไว้
ที่คนเปราะบางจะเพิ่มขึ้นยิ่งมีมากเท่านั้น สิ่งที่ตามมาคือ ข้างหลัง นั่นคือต้องน�าไปสู่การเป็นสังคมที่ทุกคนก้าวเดินไป
ความขัดแย้งในสังคม มีการศึกษาจ�านวนมากชี้ให้เห็นด้วย ด้วยกัน วาระส�าคัญของการพัฒนาจะต้องลดปัจจัยที่จะท�าให้
หลักฐานเชิงประจักษ์ว่า สังคมที่มีความเหลื่อมล�้าสูงจะมี คนบางกลุ่มกลายเป็นคนเปราะบางลงให้เหลือน้อยที่สุด
ความขัดแย้งระหว่างกลุ่มหรือระหว่างชนชั้นสูง นอกจากนี้
2. อย่ำงไรเรียกว่ำเปรำะบำง
2.1 ควำมเปรำะบำง ส�าหรับคนก็อาจเข้าใจได้ในท�านองเดียวกัน แม้ว่าอาจ
จะมีความซับซ้อนมากกว่า การท�าความเข้าใจเรื่องความ
ส�าหรับสิ่งของ ความเปราะบางเป็นสิ่งที่เข้าใจได้ง่าย เปราะบางส�าหรับคนจ�าเป็นต้องพิจารณาปัจจัยอย่างน้อย
และไม่ซับซ้อน เพราะทุกอย่างที่เปราะบางย่อมมีสภาพ สองด้าน ด้านหนึ่งคือคุณสมบัติภายใน อันได้แก่เรื่องสุขภาพ
เหมือนกันหมด นั่นคือแตกหักเสียหายง่าย ไม่แข็งแรงทนทาน และความรู้ความสามารถที่แต่ละคนมี อีกด้านหนึ่งคือ
และไม่ทนต่อสิ่งที่มากระทบ สิ่งแวดล้อมภายนอก ได้แก่บริบทที่บุคคลหรือกลุ่มคนนั้นๆ
เสริมพลังกลุ่มเปราะบาง สร้างสังคมที่ไม่ทอดทิ้งกัน 155
60-03-117 152-180 sukapap new30-3 i_coated.indd 155 3/30/17 9:55 PM
