Page 192 - hpp_9y_ebook58_08_07_001
P. 192
192 ปฏิรูปสุขภาพ ปฏิรูปประชาธิปไตย :
นโยบายสาธารณะ การมีส่วนร่วมกับประชาธิปไตยแบบร่วมไตร่ตรอง
พื้นที่อิสระสาธารณะที่เปิดโอกาสให้ผู้คนมีเสรีภาพที่รวมตัวกัน พูดคุย
ท�าความเข้าใจและถกเถียงเพื่อหาข้อยุติต่างๆ ร่วมกันจึงเป็นรากฐานของ
การเมืองที่ดีงาม (Habermas 1990) เป็นการเมืองที่วางอยู่บนศรัทธาและความ
เชื่อมั่นในศักยภาพของการใช้เหตุใช้ผลของมนุษย์ การรู้จักใช้เหตุใช้ผลของมนุษย์
นี้เกิดขึ้นจาก “ปฏิบัติการสื่อสาร” (Communicative action) อันเป็นกระบวน
การพูดคุยถกแถลงระหว่างกันที่สามารถท้าทายข้ออ้างและความชอบธรรมจอม
ปลอมที่ด�ารงอยู่อย่างไม่เคยถูกตั้งค�าถามได้ และปฏิบัติการสื่อสารดังกล่าวจะ
เกิดขึ้นได้อย่างสมบูรณ์ (Ideal speech act) ย่อมจะต้องขึ้นกับเงื่อนไขแวดล้อม
ต่างๆ จอห์น ดรายเซ็ค (John Dryzek) ได้เสนอความคิดว่า ปฏิบัติการสื่อสาร
หรือการถกแถลงเพื่อให้เกิดการใช้เหตุผลร่วมกันจะเกิดขึ้นได้นั้น จะต้องมีเงื่อนไข
ส�าคัญอย่างน้อย 3 ประการ คือ
(1) การปลอดภัยจากการถูกบังคับขู่เข็ญด้วยก�าลังอ�านาจ
(2) ความประสงค์ร่วมกันในการแสวงหาความเข้าใจระหว่างกัน และ
(3) พลังของการสร้างข้อถกเถียงที่ดี (Dryzek 2000)
เงื่อนไขทั้ง 3 ข้อนี้เป็นสิ่งที่จ�าเป็นต้องท�าให้เกิดมากขึ้นในกระบวนการ
สมัชชาสุขภาพเพื่อให้การถกแถลงเข้าใกล้กับอุดมคติมากขึ้น แม้จะมีข้อโต้แย้ง
ว่าภาวะอุดมคติของทางการสื่อสารนั้นอาจเป็นสิ่งที่ไม่สามารถที่จะบรรลุได้จริง
แต่การสื่อสารที่เป็นประโยชน์ก็ไม่จ�าเป็นต้องสมบูรณ์แบบเสมอไป แนวคิดเรื่อง
communicative action ของฮาเบอร์มาสได้ท�าให้เห็นถึงความเป็นไปได้ที่มนุษย์
จะสื่อสารกันด้วยความเคารพในเหตุผลที่แตกต่าง เป็นกระบวนการใช้เหตุผล
แทนที่จะใช้ความคิดเห็นหรืออารมณ์มาเป็นเครื่องตัดสินใจทางการเมือง เพราะ
หากชีวิตทางการเมืองของเราเริ่มต้นจากการไม่เชื่อว่ามนุษย์มีศักยภาพที่จะใช้
เหตุผลและวิจารณญาณแล้ว ประชาธิปไตยก็คงเป็นได้แค่ความฝันลมๆ แล้งๆ
เท่านั้น
