Page 78 - gomatmerged (1)
P. 78
ส่วนที่ ๕ ภาวะของความเป็นมนุษย์กับสังคม
กระท�าที่เป็นไปเพราะความจ�าเป็นที่มนุษย์และสัตว์กระท�าไปโดย
ไม่มีทางเลือก แต่มนุษย์มีการกระท�าการที่แตกต่างไปจากสัตว์คือ
สิ่งที่อาเรนดต์เรียกว่า การงาน (Work) การงานที่ว่านี้เป็นการที่
มนุษย์ผลิตหรือประดิษฐ์สิ่งใหม่ที่ไม่มีอยู่ในธรรมชาติ
ในแง่หนึ่งเราอาจกล่าวได้ว่า สัตว์ต่างๆ แม้จะอาศัยธรรมชาติ
ในการด�ารงชีพ แต่สัตว์เหล่านั้นก็ไม่ได้กระท�าการเพื่อเปลี่ยนแปลง
สิ่งแวดล้อมในธรรมชาติเพื่อที่จะได้มาซึ่งสิ่งที่ตนต้องการ ลิงบาง
ชนิดอาจมีการใช้ก้อนหินทุบหรือใช้เศษไม้แหย่รังปลวกเพื่อเอามา
เป็นอาหาร แต่ลิงทั้งหลายก็ไม่ได้ประดิษฐ์อุปกรณ์หรือผลิตสิ่งของ
ใหม่เพื่อน�ามาใช้เป็นเครื่องมือในการด�ารงชีพของตน การงานหรือ
Work จึงเป็น “ภาวะแห่งความเป็นมนุษย์” (Human condition) ที่
มนุษย์สร้างขึ้นและแตกต่างไปจาก “ธรรมชาติของมนุษย์” (Human
nature) และเป็นสิ่งที่ท�าให้มนุษย์แตกต่างไปจากสัตว์ ที่ส�าคัญ การ
งานเป็นการกระท�าที่มนุษย์มีอ�านาจเหนือธรรมชาติ มนุษย์สามารถ
สร้างสรรค์ดัดแปลงสิ่งต่างๆ ไปตามเจตจ�านงของตน การงานจึงเป็น
สิ่งที่มนุษย์มีเสรีภาพในการกระท�ามากกว่าการด�ารงชีพซึ่งเป็นสิ่ง
ที่มนุษย์จ�าเป็นต้องท�าอย่างเลือกไม่ได้ การงานที่มนุษย์สร้างสรรค์
ขึ้นนี้ไม่เพียงแต่เป็นวัตถุสิ่งของหรือเครื่องมือต่างๆ เท่านั้น แต่ยัง
หมายถึงโลกทางสังคมที่มนุษย์สร้างสรรค์ขึ้น ไม่ว่าจะเป็นกฎหมาย
ระบบความสัมพันธ์และสถาบันทางสังคมต่างๆ
อย่างไรก็ตาม ทั้งการด�ารงชีพ (Labor) และการงาน (Work)
ก็ยังเป็นไปเพื่อเป้าหมายภายนอก นั่นคือ เพื่อความอยู่รอดหรือ
เพื่อชีวิตที่สะดวกสบายและมั่นคง แต่ “ภาวะของความเป็นมนุษย์”
77
