Page 61 - gomatmerged (1)
P. 61
สุขภาพทางปัญญา: จิตวิญญาณ ศาสนาและความเป็นมนุษย์
วัฒนธรรม ส�าคัญไฉน
อย่างไรก็ตาม แนวคิดที่ว่า “วัฒนธรรม” เป็นสิ่งที่แสดงถึง
ลักษณะร่วมกันของ “ความเป็นมนุษย์” ก็ถูกตั้งค�าถาม เพราะรูป
ธรรมของสิ่งที่เรียกว่า “วัฒนธรรม” ก็มีความแตกต่างหลากหลาย
จนแทบจะกล่าวได้ว่าสิ่งที่มนุษย์มีเหมือนกันนั้นกลับมีความแตก
ต่างกันอย่างสิ้นเชิงในแต่ละสังคม คลิฟฟอร์ด เกียร์ซ (Clifford
Geertz) นักมานุษยวิทยาคนส�าคัญได้ตั้งข้อสังเกตว่า แม้จะมีความ
พยายามที่จะหา “สารัตถะ” ของความเป็นมนุษย์ที่มีร่วมกันใน
สังคมต่างๆ เช่น มนุษย์ทุกสังคมย่อมมีศาสนา หรือสถาบัน
ครอบครัวเป็นสิ่งสากลของทุกสังคม แต่เนื้อหาของแต่ละศาสนา
หรือรูปแบบของครอบครัวและเครือญาติของสังคมต่างๆ ก็แตก
ต่างกันจนแทบจะไม่มีความหมายที่จะใช้อ้างอิงว่าเป็นลักษณะร่วม
กันของมนุษยชาติ ส�าหรับเกียร์ซแล้ว กุญแจที่จะเข้าใจความเป็น
มนุษย์ไม่ได้อยู่ที่ความเหมือนกันของพฤติกรรมร่วมที่มนุษย์ใน
สังคมต่างๆ มี แต่อยู่ที่การมองเห็นความเหมือนกันของมนุษย์ที่มี
อยู่ในความแตกต่างหลากหลายที่ด�ารงอยู่ต่างหาก ที่ส�าคัญ ความ
เหมือนในความแตกต่างที่ว่านี้เป็นผลรวมของปฏิสัมพันธ์ของทั้ง
ทางกายภาพ จิตวิทยา สังคมและวัฒนธรรมอย่างแยกกันอธิบาย
ไม่ได้
ระหว่างช่วงเวลาหลายแสนปีนี้ การเรียนรู้ การสื่อสาร และ
รูปแบบการจัดความสัมพันธ์ค่อยๆ ปรากฏตัวขึ้นเป็นแบบแผนเริ่ม
แรกทางวัฒนธรรม ปฏิสัมพันธ์ระหว่างชีวภาพหรือร่างกายของ
มนุษย์ พัฒนาการของสมอง และแบบแผนทางวัฒนธรรมกลาย
60
