Page 86 - art-HIA-22.indd

การประชุมวิชาการ HIA เรื่อง ผลกระทบของกระบวนก�รประเมินผลกระทบท�งสุขภ�พ ครั้งที่ 1
86 วันที่ 26-27 มกราคม พ.ศ.2558 ณ โรงแรมเอเชีย กรุงเทพมหานคร

จากมุมมองของการประเมินผลกระทบ หากแผน PDP กำาหนดทิศทางการพัฒนาระบบไฟฟ้าที่เหมาะสม

และยั่งยืน การลงทุนถึง 4 ล้านล้านบาทก็สามารถสร้างผลกระทบทางบวกได้อย่างมาก แต่ในทางตรงกันข้าม
หากทิศทางของแผน PDP ถูกกำาหนดอย่างไม่ยั่งยืน ก็จะสร้างผลกระทบทางลบได้อย่างมากเช่นกัน
2. ก�รขับเคลื่อนนโยบ�ยส�ธ�รณะที่เกี่ยวข้องกับก�รว�งแผนพัฒน�กำ�ลังผลิตไฟฟ้�
แผน PDP มีการจัดทำามาหลายสิบปีตั้งแต่ในช่วงทศวรรษ 2520 แล้ว โดยการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย

(กฟผ.) เป็นผู้รับผิดชอบหลัก ต่อมาภายหลังจึงมีกระทรวงพลังงาน และหน่วยงานอื่นๆ เข้ามามีส่วนร่วมและรับ
ผิดชอบมากขึ้น
แต่เดิมแผน PDP จัดทำาโดยผู้เชี่ยวชาญกลุ่มเล็กๆ และตัดสินใจอนุมัติโดยรัฐบาล ในขณะที่สังคมและ
ประชาชนไม่เคยรับรู้ถึงแผน PDP เลย จนกรณีการคัดค้านโครงการโรงไฟฟ้าถ่านหินที่ จ.ประจวบคีรีขันธ์ ในช่วง
ทศวรรษ 2540 สังคมจึงเริ่มรับรู้ถึงแผน PDP ว่าเป็นแผนแม่บทที่กำาหนดการก่อสร้างโครงการโรงไฟฟ้าต่างๆ
ภาคประชาสังคมและนักวิชาการ จึงมีการวิเคราะห์ข้อมูลพลังงานต่างๆ การศึกษาวิจัย การสร้างการเรียนรู้

ในกลุ่มต่างๆ และเผยแพร่ออกสู่สาธารณะ ตัวอย่างเช่น การใช้ไฟฟ้าของผู้ใช้ไฟฟ้ารายใหญ่กับรายย่อย การพยากรณ์
ความต้องการไฟฟ้าที่สูงเกินจริงอย่างต่อเนื่อง การสร้างโรงไฟฟ้าจนมีกำาลังผลิตสำารองล้นเกินมาตรฐานเป็นจำานวนมาก
การผลักภาระต่างๆ อย่างไม่เป็นธรรมมาอยู่ในค่าไฟฟ้า การประเมินธรรมาภิบาลกิจการไฟฟ้าของประเทศไทย เป็นต้น
3. ก�รประเมินผลกระทบท�งสุขภ�พของแผนพัฒน�กำ�ลังผลิตไฟฟ้�
HIA ถูกนำามาใช้ประเมินผลกระทบของแผน PDP เพื่อแสดงให้ผู้ที่เกี่ยวข้องและสังคมเห็นว่า แผน PDP

สามารถมีได้มากกว่าหนึ่งทางเลือก และเราสามารถวิเคราะห์เปรียบเทียบผลดี ผลเสียของแผน PDP แต่ละทาง
เลือกได้ สังคมจึงสามารถซักถาม อภิปรายแลกเปลี่ยนความคิดเห็น และถกแถลงเกี่ยวกับทางเลือกต่างๆ ของแผน
PDP ได้ แทนที่จะมีแต่การถกเถียงในระดับโครงการว่า จำาเป็นต้องสร้าง หรือคัดค้านไม่ให้สร้างโครงการเท่านั้น
ในปี 2542 มีการศึกษาในระดับโครงการ โดยวิเคราะห์เปรียบเทียบผลกระทบที่แตกต่างกันของทางเลือก
พลังงานยั่งยืนต่อโครงการโรงไฟฟ้าถ่านหิน จ.ประจวบคีรีขันธ์ จนกระทั่งในปี 2548 จึงมีการประเมินผลกระทบ
ทางสุขภาพเปรียบเทียบระหว่างแผน PDP ของรัฐบาลกับแผน PDP ทางเลือก โดยมีพื้นฐานมาจากการวิเคราะห์

ปัญหาและทางออกของระบบไฟฟ้าไทยโดยองค์กรภาคประชาสังคมต่างๆ หลังจากนั้นจึงมีการประเมินผลกระทบ
1
ของแผน PDP ทางเลือกอีกหลายครั้ง เช่น ในปี 2549, 2550, 2554, และ 2555 เป็นต้น
การวิเคราะห์ผลกระทบในการศึกษาแผน PDP ทางเลือกต่างๆ ครอบคลุมหัวข้อหลักดังนี้
- การปล่อยก๊าซเรือนกระจก
- การปล่อยมลพิษต่างๆ โดยเฉพาะ SO2, NOx, ฝุ่นละออง, และสารปรอท

- ค่าลงทุน, ค่าดำาเนินการและบำารุงรักษาโรงไฟฟ้า, ค่าเชื้อเพลิง, และค่าไฟฟ้าของผู้บริโภค
- ภาระการนำาเข้า และการสร้างเศรษฐกิจภายในประเทศ
- การสร้างงาน
- การเจ็บป่วย, การตาย, และ DALYs

1 ดูรายละเอียดได้ใน Decharut Sukkumnoed, 2006, ศุภกิจ นันทะวรการ และคณะ, 2554, และชื่นชม สง่าราศรี
กรีเซน และคริสกรีเซน, 2555.