Page 47 - gomatmerged (1)
P. 47
สุขภาพทางปัญญา: จิตวิญญาณ ศาสนาและความเป็นมนุษย์
ของมนุษย์ การปลีกตัวออกจากสังคมเพื่อไปแสวงหาการหลุดพ้น
ส่วนตนจึงถือเป็นการเห็นแก่ตัวที่ขงจื่อไม่เห็นด้วย นอกจากการ
เน้นความสัมพันธ์ทางสังคมมากกว่าการหลีกเร้นแสวงหาความ
วิเวกแล้ว ขงจื่อยังเน้นย�้าในเรื่องการแสดงออกที่ถูกต้องมากกว่า
ที่จะถือว่าคุณธรรมเป็นเรื่องของ “ชีวิตด้านใน” ไม่ว่าจะเป็น
มนุษยธรรม ความกตัญญู หรือความเคารพ สิ่งเหล่านี้จะรับรู้
และแลกเปลี่ยนกันได้ล้วนแต่ต้องมีแบบแผนและวิถีการแสดงออก
ที่เหมาะสม การเรียนรู้ที่จะแสดงออกซึ่งพฤติกรรมสะท้อนคุณธรรม
นี้เป็นวิถีแห่งการเติบโตไปสู่ความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ แม้ว่า
ธรรมชาติของมนุษย์จะเป็นสิ่งที่สวรรค์ก�าหนด และมนุษย์ไม่สามารถ
เข้าไปแก้ไขสิ่งที่สวรรค์ก�าหนดไว้ แต่ส�าหรับขงจื่อแล้ว มนุษย์โดย
ธรรมชาติมีคุณลักษณะทางจริยธรรมด�ารงอยู่เป็นพื้นฐาน เมื่อ
มนุษย์อยู่ร่วมกันในสังคม มีความสัมพันธ์และปฏิบัติต่อกันอย่าง
ถูกต้อง มนุษย์ก็เกิดการเอาใจใส่และเอื้อเฟื้อเกื้อกูลกันเป็นพื้นฐาน
ผู้ที่มีพฤติกรรมเห็นแก่ตัวหรือฉ้อฉลเอารัดเอาเปรียบผู้อื่นจ�าเป็น
ต้องมีการขัดเกลาอบรมสั่งสอน ทั้งนี้ก็เพื่อที่จะให้คุณธรรมและ
มนุษยธรรมที่มีอยู่เดิมแล้วได้แสดงออกมา
วิถีแห่งเต๋า
หากจริยศาสตร์ของขงจื่อเน้นย�้าความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์
คือการมีความสัมพันธ์ทางสังคมที่ถูกต้องผ่านแบบแผนทาง
ประเพณี จารีตและพิธีกรรม ลัทธิเต๋าของเล่าจื่อน�าเสนอภาพของ
ความเป็นมนุษย์ที่แตกต่างไปอย่างสิ้นเชิง วิถีแห่งเต๋าเป็นวิถีแห่ง
46
