Page 17 - gomatmerged (1)
P. 17
สุขภาพทางปัญญา: จิตวิญญาณ ศาสนาและความเป็นมนุษย์
“ปัญญา” เป็นแนวคิดส�าคัญและสามารถสื่อความหมายได้ดีในทาง
พุทธศาสนา แต่หากจะน�าค�าว่า “สุขภาวะทางปัญญา” มาใช้ใน
ความหมายของ Spiritual หรือ Spirituality ในบริบทของศาสนา
หรือวัฒนธรรมอื่นๆ ก็อาจไม่สื่อความหมายหรือไม่สอดคล้องกับ
ค�าหรือความหมายที่มีอยู่แล้วในหลักค�าสอนของศาสนาอื่น ในแง่นี้
ศ.นพ.ประเวศ วะสี ซึ่งมีบทบาทส�าคัญในการน�าเสนอแนวคิดดัง
กล่าว ได้ให้ความเห็นว่า “จิตวิญญาณ หรือ จิตสูงนั้น หมายถึง การ
เข้าถึงสิ่งสูงสุด สิ่งสูงสุดทางพุทธ คือ พระนิพพาน หรือปัญญา
หรือวิชชา ศาสนาอื่นหมายถึง พระผู้เป็นเจ้า” ในทางปฏิบัติโดย
ทั่วไปจึงปรากฏว่า เมื่อมีการใช้ค�าว่า “สุขภาพทางปัญญา” ในความ
หมายของ spirituality ที่กว้างกว่าแนวคิดที่อิงหลักพุทธศาสนาจึง
มักมีการพ่วงค�าว่า “หรือสุขภาวะทางจิตวิญญาณ” ไว้ด้วยเสมอ
เพื่อให้สื่อความหมายได้ครอบคลุมขึ้น
การใช้คำาในบทความนี้
ในการน�าเสนอเนื้อหาในบทความนี้ซึ่งมีความจ�าเป็นต้อง
วิเคราะห์เปรียบเทียบระหว่างศาสนา จารีตความรู้และวัฒนธรรม
ที่แตกต่างกัน ผู้เขียนจะใช้ค�าว่า “จิตวิญญาณ” ในความหมายที่ตรง
กับค�าภาษาอังกฤษว่า Spiritual และ Spirituality และจะเลือกใช้
ค�าว่า “สุขภาพทางปัญญา” หรือ “สุขภาพปัญญา” ต่อเมื่อเนื้อหา
ที่น�าเสนอเป็นเรื่องที่สัมพันธ์กับพุทธศาสนาหรือเมื่อต้องการสื่อ
ความหมายถึงสุขภาวะที่สัมพันธ์กับปัญญาอย่างพุทธ
16
