การประเมินผลกระทบด้านสุขภาพ

     การประเมินผลกระทบด้านสุขภาพเป็นกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันของสังคม ที่เปิดโอกาสให้ทุกฝ่ายได้เข้ามามีส่วนร่วมในการพิจารณาถึงผลกระทบด้านสุขภาพ ที่อาจจะเกิดขึ้นหรือได้เกิดขึ้นแล้วกับประชาชนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งที่เกิดจากการดำเนินนโยบายการพัฒนาโครงการหรือกิจกรรมอย่างใดอย่างหนึ่ง ทั้งนี้เพื่อนำไปสู่กระบวนการตัดสินใจหาทางเลือกที่ดีที่สุดสำหรับทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง
     การประเมินผลกระทบด้านสุขภาพนับเป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนานโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพ ที่จะให้ข้อมูลหลักฐานทางวิชาการและเพิ่มน้ำหนักหรือให้ความสำคัญกับมิติสุขภาพในกระบวนการตัดสินใจในการกำหนดนโยบายสาธารณะให้เอื้อต่อการมีสุขภาพที่ดี
     มาตรา 10 และ 11 ของพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติกำหนดประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการประเมินผลกระทบด้านสุขภาพไว้ โดยบุคคลหรือคณะบุคคลมีสิทธิร้องขอให้มีการประเมินและมีสิทธิร่วมในกระบวนการประเมินผลกระทบด้านสุขภาพจากนโยบายสาธารณะ ในการรับรู้ข้อมูลข่าวสาร และมีสิทธิในการเข้าร่วมกระบวนการประเมินผลกระทบดังกล่าว พร้อมทั้งสามารถแสดงความคิดเห็นบนพื้นฐานของความจริง ที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม จากการดำเนินโครงการนโยบายสาธารณะดังกล่าวนอกจากนี้หากนโยบายดังกล่าวส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน หน่วยงานของรัฐต้องเปิดเผยข้อมูลและวิธีป้องกันผลกระทบต่อประชาชนด้วย
     กระบวนการประเมินผลกระทบด้านสุขภาพเน้นการมีส่วนร่วมของผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียโดยตรง หรือจากผู้เชี่ยวชาญในประเด็นนั้นๆ ที่สามารถสื่อสารข้อมูลจากข้อเท็จจริงเพื่อใช้ประกอบการตัดสินใจดำเนินงาน และการวางแผนการดำเนินงาน ตามขั้นตอน ดังนี้
          1.การกลั่นกรองข้อเสนอนโยบายแผนงานหรือโครงการ     (Screening)
          2.การกำหนดขอบเขตและแนวทางการประเมินผลกระทบโดยสาธารณะ (Public Scoping)
          3.การวิเคราะห์( Analysis) และร่างรายงานการประเมินผลกระทบ (Reporting)
          4.การทบทวนร่างรายงานโดยสาธารณะ ( Public Review)
          5.การมีบทบาทในกระบวนการตัดสินใจ (Influencing)
          6.การติดตามเฝ้าระวัง และการประเมินผล (Monitoring and Evaluation)