ธรรมนูญสุขภาพพื้นที่

        เป็นการนำแนวคิดของธรรมนูญว่าด้วยระบบสุขภาพแห่งชาติ ไปปรับใช้ให้เหมาะสมกับพื้นที่ เพื่อกำหนดกรอบนโยบายการพัฒนาสุขภาวะตามบริบทและความต้องการของพื้นที่นั้นๆอย่างมีส่วนร่วม โดยเป็นข้อตกลงร่วมกันของคนในพื้นที่ที่กำหนดทิศทางหรือแนวปฏิบัติอันจะนำไปสู่สุขภาวะที่ดีของชุมชน โดยชุมชนสามารถจัดทำธรรมนูญพื้นที่ตามความสมัครใจและตามความพร้อมของชุมชน ทั้งนี้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและรัฐ ควรให้การสนับสนุนและเข้ามามีส่วนร่วม เพื่อให้ได้เครื่องมือในการกำหนดแนวทางการดูแลสุขภาพที่สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่อย่างเหมาะสม
      
ธรรมนูญสุขภาพพื้นที่ เป็นเครื่องมือที่เพิ่มทางเลือกให้กับการพัฒนาระบบสุขภาพภาคประชาชน และเป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยสร้างการมีส่วนร่วมของทุกฝ่ายไปสู่การปฏิบัติได้ หัวใจของธรรมนูญสุขภาพพื้นที่ คือ การให้ความสำคัญกับสาระของบริบทพื้นที่ของตนเองเป็นสำคัญ โดยมีธรรมนูญว่าด้วยระบบสุขภาพแห่งชาติเป็นเพียงกรอบ หรือเป็นต้นแบบเท่านั้น

         การจัดทำธรรมนูญสุขภาพพื้นที่ สามารถดำเนินการได้โดย(1) ภาคีเครือข่ายในชุมชนนั้นๆ เช่น หน่วยงานรัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และประชาสังคม กำหนดกรอบแนวคิดและจัดทำ “ธรรมนูญสุขภาพพื้นที่”เพื่อใช้เป็นกติกาในการอยู่ร่วมกัน(2) ใช้เป็นเครื่องมือสื่อสารให้คนในชุมชนเข้าใจ และปฏิบัติร่วมกันในการดูแลระบบสุขภาพของชุมชนในภาพรวม เกิดเป็นพื้นฐานการดูแลสุขภาพในสังคมไทย