สื่อสิ่งพิมพ์ E-BOOK
สิทธิและหน้าที่ด้านสุขภาพ
สิทธิด้านสุขภาพ (The rights in respect of Health)
นอกจากเป็นสิทธิที่จะได้รับบริการด้านการแพทย์และสาธารณสุข (The rights to health care) แล้ว ยังรวมถึงสิทธิที่จะเข้าถึงการมีสุขภาพ (The rights to health) ซึ่งเป็นสุขภาพตามนิยามใน พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติฯ อีกทั้งยังเป็นสิทธิที่เกี่ยวโยงถึงสิทธิมนุษยชน (Human rights) ซึ่งเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษย์ด้วย
สิทธิด้านสุขภาพตาม มาตรา 5 – 9 และ มาตรา 12 บัญญัติไว้เพื่อคุ้มครองสิทธิด้านสุขภาพ และสนับสนุนให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการพัฒนานโยบายสาธารณะที่มุ่งเน้นในประเด็นเฉพาะไป
อย่างไรก็ตาม เมื่อมีสิทธิแล้ว บุคคลยังมีหน้าที่ร่วมมือกับหน่วยงานของภาครัฐในการดำเนินการให้เกิดสิ่งแวดล้อมและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพและเมื่อมีกรณีที่จะมีผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนหน่วยงานของรับต้องเปิดเผยข้อมูลและวิธีป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพให้ประชาชนทราบ
"การดำเนินการในส่วนของสิทธิด้านสุขภาพ เป็นลักษณะทั้งการสนับสนุนภาคีเครือข่ายที่ดำเนินงานในส่วนที่สอดคล้องกับสิทธิด้านสุขภาพ รวมทั้งการบูรณาการการทำงานร่วมกันกับภาคีเครือข่ายเพื่อมุ่งไปสู่การมีระบบรองรับการใช้สิทธิด้านสุขภาพ"
E-BOOK
No results found.
บทความ
No results found.
การประเมินผลกระทบด้านสุขภาพ
การประเมินผลกระทบด้านสุขภาพเป็นกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันของสังคม
ที่อาจจะเกิดขึ้นหรือได้เกิดขึ้นแล้วกับประชาชนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งที่เกิดจากการดำเนินนโยบายการพัฒนาโครงการหรือกิจกรรมอย่างใดอย่างหนึ่ง ทั้งนี้เพื่อนำไปสู่กระบวนการตัดสินใจหาทางเลือกที่ดีที่สุดสำหรับทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง
การประเมินผลกระทบด้านสุขภาพนับเป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนานโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพ
ที่จะให้ข้อมูลหลักฐานทางวิชาการและเพิ่มน้ำหนักหรือให้ความสำคัญกับมิติสุขภาพในกระบวนการตัดสินใจในการกำหนดนโยบายสาธารณะให้เอื้อต่อการมีสุขภาพที่ดี
มาตรา 10 และ มาตรา 11 ของพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติกำหนดประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการประเมินผลกระทบด้านสุขภาพไว้
โดยบุคคลหรือคณะบุคคลมีสิทธิร้องขอให้มีการประเมินและมีสิทธิร่วมในกระบวนการประเมินผลกระทบด้านสุขภาพจากนโยบายสาธารณะ ในการรับรู้ข้อมูลข่าวสาร และมีสิทธิในการเข้าร่วมกระบวนการประเมินผลกระทบดังกล่าว พร้อมทั้งสามารถแสดงความคิดเห็นบนพื้นฐานของความจริง ที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม จากการดำเนินโครงการนโยบายสาธารณะดังกล่าวนอกจากนี้หากนโยบายดังกล่าวส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน หน่วยงานของรัฐต้องเปิดเผยข้อมูลและวิธีป้องกันผลกระทบต่อประชาชนด้วย
กระบวนการประเมินผลกระทบด้านสุขภาพเน้นการมีส่วนร่วมของผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียโดยตรง
หรือจากผู้เชี่ยวชาญในประเด็นนั้นๆ ที่สามารถสื่อสารข้อมูลจากข้อเท็จจริงเพื่อใช้ประกอบการตัดสินใจดำเนินงาน และการวางแผนการดำเนินงาน ตามขั้นตอน ดังนี้
- การกลั่นกรองข้อเสนอนโยบายแผนงานหรือโครงการ (Screening)
- การกำหนดขอบเขตและแนวทางการประเมินผลกระทบโดยสาธารณะ (Public Scoping)
- การวิเคราะห์ (Analysis) และร่างรายงานการประเมินผลกระทบ (Reporting)
- การทบทวนร่างรายงานโดยสาธารณะ (Public Review)
- การมีบทบาทในกระบวนการตัดสินใจ (Influencing)
- การติดตามเฝ้าระวัง และการประเมินผล (Monitoring and Evaluation)
E-BOOK
No results found.
บทความ
No results found.
สมัชชาสุขภาพ
“สมัชชาสุขภาพ”
ตาม พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550 หมายความว่า “กระบวนการที่ให้ประชาชนและหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องได้ร่วมแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และเรียนรู้อย่างสมานฉันท์ เพื่อนำไปสู่การเสนอแนะนโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพหรือความมีสุขภาพดีของประชาชน โดยจัดให้มีการประชุมอย่างเป็นระบบและอย่างมีส่วนร่วม” สมัชชาสุขภาพเป็นกระบวนการพัฒนานโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพ ที่เน้นการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ตามยุทธศาสตร์สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา โดยใช้ความรู้เป็นฐานการทำงาน และสร้างความสมานฉันท์ในสังคม มีการบริหารจัดการอย่างมีส่วนร่วมและเป็นระบบ เพื่อให้ได้นโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพที่ดี และมีการขับเคลื่อนไปสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม ด้วยช่องทางและวิธีการที่หลากหลาย
สมัชชาสุขภาพมี 3 ประเภท ได้แก่
- สมัชชาสุขภาพเฉพาะพื้นที่ (Area-specific Health Assembly: AHA) เป็นสมัชชาสุขภาพที่ใช้อาณาบริเวณภูมิศาสตร์ ภูมินิเวศน์ ภูมิวัฒนธรรม หรือชุมชนในรูปแบบต่างๆ เป็นขอบเขตในการดำเนินงาน
- สมัชชาสุขภาพเฉพาะประเด็น (Issue-specific Health Assembly: IHA) ใช้ประเด็นสาธารณะเป็นขอบเขตในการดำเนินงาน
- สมัชชาสุขภาพแห่งชาติ (National Health Assembly: NHA) เป็นสมัชชาสุขภาพระดับชาติที่มีการจัดปีละครั้ง “การจัดกระบวนสมัชชาสุขภาพ” เป็นกระบวนการตามวงจรนโยบายสาธารณะโดยทั่วไป แต่หัวใจสำคัญของสมัชชาสุขภาพคือการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้องในทุกขั้นตอน และการใช้ข้อมูลเป็นฐานในการตัดสินใจร่วมกัน หรือที่เรียกว่า “การพัฒนานโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วมโดยพื้นฐานทางปัญญา” (Participatory Public Policy Process by Wisdom: 4PW)
E-BOOK
No results found.
บทความ
No results found.
ธรรมนูญสุขภาพ
“ธรรมนูญสุขภาพ”
การสร้างนโยบายสาธารณะเป็นหนึ่งในองค์ประกอบสำคัญของการสร้างเสริมสุขภาพที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพทั้งด้านบวกและลบ นโยบายสาธารณะไม่จำเป็นต้องเป็นนโยบายของรัฐเท่านั้น แต่นโยบายสาธารณะสามารถเกิดจากภาคประชาชน ภาคเอกชน ชุมชนและสังคมด้วย นโยบายสาธารณะจึงหมายถึง “ทิศทางหรือแนวทางที่สังคมโดยรวมเห็นว่า หรือเชื่อว่าควรจะดำเนินการไปในทิศทางนั้น” หัวใจสำคัญของนโยบายสาธารณะไม่ได้อยู่ที่คำประกาศ หรือข้อเขียนที่เป็นลายลักษณ์อักษร หรือเป็นทางการ แต่อยู่ที่ “กระบวนการ” ที่ต้องเกิดจากการมีส่วนร่วมของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง นั่นคือ นโยบายสาธารณะที่ดีต้องเป็น “นโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วม”
“ธรรมนูญว่าด้วยระบบสุขภาพแห่งชาติ” ในพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550
นับเป็นนวัตกรรมของสังคมไทย ในฐานะเครื่องมือสำคัญในการขับเคลื่อนระบบสุขภาพของประเทศ เป็นเครื่องมือสร้างกระบวนการเรียนรู้ว่าด้วยเรื่องระบบสุขภาพของสังคมไทย เพื่อให้ทุกภาคส่วนในสังคมได้ร่วมกำหนด กรอบทิศทางนโยบายด้านสุขภาพไปในทิศทางเดียวกัน
ธรรมนูญสุขภาพมี 3 ประเภท
- ธรรมนูญว่าด้วยระบบสุขภาพแห่งชาติ
- ธรรมนูญสุขภาพเฉพาะประเด็น
- ธรรมนูญสุขภาพเฉพาะพื้นที่
E-BOOK
No results found.
บทความ
No results found.
นโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วม
นโยบายสาธารณะ (Public Policy)
การสร้างนโยบายสาธารณะเป็นหนึ่งในองค์ประกอบสำคัญของการสร้างเสริมสุขภาพที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพทั้งด้านบวกและลบ นโยบายสาธารณะไม่จำเป็นต้องเป็นนโยบายของรัฐเท่านั้น แต่นโยบายสาธารณะสามารถเกิดจากภาคประชาชน ภาคเอกชน ชุมชนและสังคมด้วย นโยบายสาธารณะจึงหมายถึง “ทิศทางหรือแนวทางที่สังคมโดยรวมเห็นว่า หรือเชื่อว่าควรจะดำเนินการไปในทิศทางนั้น” หัวใจสำคัญของนโยบายสาธารณะไม่ได้อยู่ที่คำประกาศ หรือข้อเขียนที่เป็นลายลักษณ์อักษร หรือเป็นทางการ แต่อยู่ที่ “กระบวนการ” ที่ต้องเกิดจากการมีส่วนร่วมของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง นั่นคือ นโยบายสาธารณะที่ดีต้องเป็น “นโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วม”
กระบวนการนโยบายสาธารณะ (Public Policy Process)
กระบวนการนโยบายสาธารณะในอุดมคติควรประกอบด้วยกุศล 3 ประการ คือ (1) เป็นกระบวนการทางปัญญา ใช้หลักฐานข้อเท็จจริงที่ผ่านการวิเคราะห์ สังเคราะห์มาอย่างดีจนเป็น “ความรู้” ที่เรียกว่าเป็นการสร้างนโยบายที่อยู่บนฐานของความรู้ (2) เป็นกระบวนการทางสังคม นโยบายกระทบสังคมทั้งหมดอย่างรุนแรง ผู้มีส่วนได้เสีย สังคมควรเข้ามามีบทบาทร่วมเรียนรู้ ร่วมกำหนดนโยบาย เป็นกระบวนการเปิดเผยโปร่งใส (3) กระบวนการทางศีลธรรม กระบวนการนโยบายสาธารณะควรมีอุดมคติเพื่อความถูกต้องดีงามและประโยชน์สุขของคนทั้งหมด ไม่แฝงเร้นเพื่อประโยชน์เฉพาะตนเฉพาะกลุ่ม
กระบวนการนโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วมบนพื้นฐานทางปัญญา
(Participatory Public Policy Process based on Wisdom : 4PW)
เป็นกระบวนการใช้ข้อมูล ข้อเท็จจริง ประสบการณ์และองค์ความรู้ของฝ่ายต่างๆที่เกี่ยวข้อง มาพูดคุยแลกเปลี่ยนกันอย่างสันติวิธี มีกติกาและมีเทคนิควิธีการ ทั้งนี้จุดมุ่งหมายใหญ่คือการอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วม และเป็นกระบวนการที่ให้ความสำคัญต่อสุขภาพมาประกอบการกำหนดและตัดสินใจทางนโยบายทุกด้าน ตามแนวทาง “ทุกนโยบายห่วงใยสุขภาพ” (Health in all Policies)
E-BOOK
No results found.
บทความ
No results found.
ระบบสุขภาพ
ที่มาของคำว่า "ระบบสุขภาพ" (Health System)
ได้ถูกใช้อย่างเป็นทางการครั้งแรก ในปี พ.ศ. 2542
โดยคณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภาได้จัดทำ “รายงานระบบสุขภาพประชาชาติ ข้อเสนอการปฏิรูประบบสุขภาพสืบเนื่องจากรัฐธรรมนูญ แห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2540” เพื่อเป็นแนวทางการปฏิรูประบบสุขภาพแห่งชาติ โดยมี ศ.นพ.เกษม วัฒนชัย เป็นประธาน จัดทำข้อเสนอ
ภายหลังจากที่มีพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 แล้ว ในมาตรา 3 ของกฎหมายดังกล่าว ระบุความหมายของคำว่า “สุขภาพ และ “ระบบสุขภาพ” ดังนี้ ‘สุขภาพ’ หมายความว่า ภาวะของมนุษย์ที่สมบูรณ์ทั้งทางกาย ทางจิต ทางปัญญา และทางสังคมเชื่อมโยงกัน เป็นองค์รวมอย่างสมดุล
‘ระบบสุขภาพ’ หมายความว่า ระบบความสัมพันธ์ทั้งมวลที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพ
E-BOOK
No results found.
บทความ
No results found.